سورة عبس
بەشی 80 | 42 ئایەت
وەرگێڕان: بورهان محمد ئەمین
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
عَبَسَ وَتَوَلَّىٰٓ
'Abasa wa tawallaa.
ڕووی گرژکردو ڕووی وهرگێڕا (مهبهست پێغهمبهره (صلی الله علیه وسلم) کاتێك (عبدالله ی کوڕی ام مکتوم) که ئیماندارێکی نابینابوو هات بۆ خزمهتی، ئهویش ههندێك له سهرانی قورهیشی کۆ کردبۆوه به ئومێدی هیدایهتیان، عبدالله وتی: ئهی پێغهمبهری خوا، خوا چی فێرکردوویت منیش فێر بکه، پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) پێی ناخۆش بوو که قسهکانی پێ دهبڕێت، لهبهرئهوه ڕووی گرژکرد و ڕووی وهرگێڕا. بۆیه سهرهتای ئهم سوورهته دابهزی که گلهییه له پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم).
أَن جَآءَهُ ٱلْأَعْمَىٰ
An jaa-ahul 'a-maa
لهبهرئهوهی نابیناکه هات بۆ لای.
وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّهُۥ يَزَّكَّىٰٓ
Wa maa yudreeka la'allahu yaz zakkaa.
جا تۆ چوزانیت بهڵکو ئهو هاتبێت تا دڵ و دهروونی خاوێن بکاتهوه.
أَوْ يَذَّكَّرُ فَتَنفَعَهُ ٱلذِّكْرَىٰٓ
Au yaz zak karu fatanfa 'ahuz zikraa.
یاخود ئامۆژگاری وهربگرێت، تا ئامۆژگاریهکه سوودی پێبگهیهنێت.
أَمَّا مَنِ ٱسْتَغْنَىٰ
Amma manis taghnaa
بهڵام ئهوهی که خۆی بێ نیاز نیشان دهدات و نایهوێت ڕێنموومایی وهربگرێت.
فَأَنتَ لَهُۥ تَصَدَّىٰ
Fa-anta lahu tasaddaa
تۆ لهگهڵ ئهودا کۆدهبیتهوه و گرنگی بهو دهدهیت و ڕوو لهو دهکهیت.
وَمَا عَلَيْكَ أَلَّا يَزَّكَّىٰ
Wa ma 'alaika allaa yaz zakka.
جا تۆ هیچ گوناهبار نابیت که ئهو ئیمانی نهوێت و پاك و پوختهکردنی دهروونی نهوێت.
وَأَمَّا مَن جَآءَكَ يَسْعَىٰ
Wa amma man jaa-aka yas'a
بهڵام ئهوهی که خۆی هاتوهته لات و کۆشش دهکات و مهبهستێتی که شارهزای بهرنامهی خوا ببێت...
وَهُوَ يَخْشَىٰ
Wahuwa yakhshaa,
لهکاتێکدا ئهو له خوا دهترسێت.
فَأَنتَ عَنْهُ تَلَهَّىٰ
Fa-anta 'anhu talah haa.
ئهوه تۆ گوێ بهو نادهیت و خۆتی لێ بێ ئاگا دهکهیت.
كَلَّآ إِنَّهَا تَذْكِرَةٌۭ
Kalla innaha tazkirah
نهخێر وامهکهو وامهبه، چونکه بهڕاستی ئهم ئایهتانه، ئهم سورهته، یادخستنهوه و ئامۆژگاریه.
فَمَن شَآءَ ذَكَرَهُۥ
Faman shaa a zakarah
جا کهسێك بیهوێت ڕێنموویی وهرگرێت، ئهوه یادی دهکات.
فِى صُحُفٍۢ مُّكَرَّمَةٍۢ
Fi suhufim mukar rama,
(ئهو قورئانه) له چهندین لاپهڕهی بهڕێزو پیرۆزدا ههڵگیراوه و له (لوح المحفوظ) وهرگیراوه.
مَّرْفُوعَةٍۢ مُّطَهَّرَةٍۭ
Marfoo'atim mutah hara,
که بهرزو بڵند و پاك و خاوێنن.
بِأَيْدِى سَفَرَةٍۢ
Bi'aidee safara
بهدهستی فریشته نووسهرهکان.
كِرَامٍۭ بَرَرَةٍۢ
Kiraamim bararah.
که بهڕێزو خواناس و ملکهچ و فهرمانبهرداران.
قُتِلَ ٱلْإِنسَٰنُ مَآ أَكْفَرَهُۥ
Qutilal-insanu maa akfarah.
ئهی ئادهمیزاد، بهکوشت بچیت، چهنده کافره، سپڵهیه، چهنده خوانهناس و یاخیه، یاخود بهکوشت چێت ئادهمیزاد چی وای لێکردووه که کافر بێت؟! چ پاساوێکی ههیه بۆ خوانهناسی و یاخی بوون.
مِنْ أَىِّ شَىْءٍ خَلَقَهُۥ
Min aiyyi shai-in Khalaq
(بۆ بیرناکاتهوه) خوا لهچی دروستی کردووه؟!
مِن نُّطْفَةٍ خَلَقَهُۥ فَقَدَّرَهُۥ
Min nutfah; khalaqahu faqad-darah.
له نوتفهیهك (له خاڵێکی زۆر بچووك که به چاو نابینرێت) دروستی کردووه و ههموو ئهندامانی دهر و ناوی پێ بهخشیوه و ئهندازهگیری وردی له دروستکردنیدا ئهنجام داوه، (کات و شوێنی لهدایکبوونی و مردنی بۆ دیاری کردووه).
ثُمَّ ٱلسَّبِيلَ يَسَّرَهُۥ
Thummas sabeela yas-sarah
لهوهودوا ژیانی بۆ ئاسان کردووه و سهرپشکی کردووه له پهیڕهوی کردنی ڕێگهی چاکه یان خراپه، ئیمان یان کوفر، (دوای ئهوهی که دهست نیشانی ههردووکیانی بۆ کردووه و سهرهنجامی ڕوون کردۆتهوه).
ثُمَّ أَمَاتَهُۥ فَأَقْبَرَهُۥ
Thumma amatahu fa-aqbarah
لهوهودوا دهیمرێنێت و دهیخاته ناو گۆڕهوه.
ثُمَّ إِذَا شَآءَ أَنشَرَهُۥ
Thumma iza shaa-a ansharah
پاشان کاتێك بیهوێت زیندووی دهکاتهوه.
كَلَّا لَمَّا يَقْضِ مَآ أَمَرَهُۥ
Kalla lamma yaqdi maa amarah.
بهڕاستی، ئهوهی که خوا فهرمانی پێداوه هێشتا ئادهمیزاد بهجێی نههێناوه.
فَلْيَنظُرِ ٱلْإِنسَٰنُ إِلَىٰ طَعَامِهِۦٓ
Falyanzuril insanu ilaa ta-amih
دهبا ئادهمیزاد سهیری خواردنهکهی بکات و سهرنجی بدات و بیری لێ بکاتهوه.
أَنَّا صَبَبْنَا ٱلْمَآءَ صَبًّۭا
Anna sabab nalmaa-a sabba.
بێگومان ئێمه ئاومان بۆ داباراندهوهته خوارهوه، چۆن دابارینێت.
ثُمَّ شَقَقْنَا ٱلْأَرْضَ شَقًّۭا
Thumma sha qaqnal-arda shaqqa.
لهوهودوا زهویمان بۆ لهت لهت به چهکهرهی ناسکی ڕووهك.
فَأَنۢبَتْنَا فِيهَا حَبًّۭا
Fa ambatna feeha habba
ئینجا دانهوێڵهمان تێادا ڕوواند.
وَعِنَبًۭا وَقَضْبًۭا
Wa 'inabaw-wa qadba
ههروهها ترێ و سهوزهمان.
وَزَيْتُونًۭا وَنَخْلًۭا
Wa zaitoonaw wanakh la'
ههروهها زهیتوون و دارخورمایش.
وَحَدَآئِقَ غُلْبًۭا
Wa hadaa-iqa ghulba
باخچهی دهورهدراو به دارخورما یان درهختی تر، یاخود باخی چڕو پڕ.
وَفَٰكِهَةًۭ وَأَبًّۭا
Wa faki hataw-wa abba.
جۆرهها میوه، هاوڕێ لهگهڵ ههموو ئهو گژو گیایانهی که خواکرده و ماڵات دهیخوات له لهوهڕگاکاندا.
مَّتَٰعًۭا لَّكُمْ وَلِأَنْعَٰمِكُمْ
Mata'al-lakum wa li-an'amikum.
(ههموو ئهمانه ئامادهمان کردووه) تا خۆتان و ماڵاتهکانتان سوودی لێ وهربگرن.
فَإِذَا جَآءَتِ ٱلصَّآخَّةُ
Faiza jaa-atis saakhah.
جا کاتێك قیامهت بهرپا بوو بههۆی دهنگێکی بههێزی گوێ کپ کهرهوه.
يَوْمَ يَفِرُّ ٱلْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ
Yauma yafir-rul mar-u min akheeh
ئهو ڕۆژه (هێنده سامناکه) برا لهدهست براکهی ههڵدێت و ڕادهکات و خۆی لێ دهشارێتهوه.
وَأُمِّهِۦ وَأَبِيهِ
Wa ummihee wa abeeh
ههروهها لهدهست دایك و باوکی...
وَصَٰحِبَتِهِۦ وَبَنِيهِ
Wa sahi batihee wa baneeh.
لهدهست هاوسهرو کوڕهکانی...
لِكُلِّ ٱمْرِئٍۢ مِّنْهُمْ يَوْمَئِذٍۢ شَأْنٌۭ يُغْنِيهِ
Likul limri-im-minuhm yaumaa-izin shaa nuy-yughneeh
لهو ڕۆژهدا ههرکهسێك لهوانه ئهوهنده سهرگهرمی کێشهی خۆیهتی، ناتوانێت فریای کهسی تر بکهوێت.
وُجُوهٌۭ يَوْمَئِذٍۢ مُّسْفِرَةٌۭ
Wujoo huny-yauma-izim-musfira;
لهو ڕۆژهدا ڕووخسارانێك گهش و جوان و ڕوون و شادن.
ضَاحِكَةٌۭ مُّسْتَبْشِرَةٌۭ
Dahi katum mustab shirah
دهم پێکهنینن، مژده و شادییان لێ دهدرهوشێتهوه.
وَوُجُوهٌۭ يَوْمَئِذٍ عَلَيْهَا غَبَرَةٌۭ
Wa wujoohuy yauma-izin 'alaiha ghabar a
لهو ڕۆژهدا ڕووخسارانێکیش ههن که گژو تاڵ و تۆزاوی و پهست غهمگینن.
تَرْهَقُهَا قَتَرَةٌ
Tarhaquha qatarah.
دێزی و ڕهشی و تاریکی دایپۆشیوون.
أُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْكَفَرَةُ ٱلْفَجَرَةُ
Ulaa-ika humul-kafa ratul-fajarah.
ئا ئهوانه بێ باوهڕو خوانهناس و تاوانبارو گوناهکارهکانن.