سورة النحل
بەشی 16 | 128 ئایەت
وەرگێڕان: بورهان محمد ئەمین
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ أَتَىٰٓ أَمْرُ ٱللَّهِ فَلَا تَسْتَعْجِلُوهُ ۚ سُبْحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ
Ataaa amrullaahi falaa tasta'jilooh; Subhaanahoo wa Ta'aalaa 'ammaa yushrikoon
فهرمانی خوا بهڕێوهیه و واگهیشت، پهلهی لێمهکهن و پهلهتان نهبێت، پاکی و بڵندی بۆ ئهو زاتهیه لهوهی که هاوهڵگهران دهیکهنه هاوهڵ و شهریك بۆ خوا.
يُنَزِّلُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةَ بِٱلرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِۦ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنْ عِبَادِهِۦٓ أَنْ أَنذِرُوٓا۟ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱتَّقُونِ
Yunazzilul malaaa 'ikata birroohi min amrihee 'alaa mai yashaaa'u min 'ibaadiheee an anzirooo annahoo laaa ilaaha illaaa ana fattaqoon
پهروهردگار، خۆی فریشتهکان به ڕهحمهت و ژیانهوه (که وهحی ئاسمانیه) دهنێرێت بۆ ههرکهس بیهوێت له بهندهکانی (که پێغهمبهرانن)، فهرمانیان پێدهدات که: خهڵکی بێدار بکهنهوه لهوهی که بهڕاستی جگه له من خوایهکی تر نیه، لهبهر ئهوه له خهشم و قینم خۆتان بپارێزن (چونکه لهو کهسانه خۆش نابم که غهیری من دهپهرستن).
خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ بِٱلْحَقِّ ۚ تَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ
Khalaqas samaawaati wal arda bilhaqq; Ta'aalaa 'ammaa yushrikoon
(ئهو زاته) ئاسمانهکان و زهوی لهسهر بنچینهی حهق و ڕاستی دروست کردووه، بهرزو بڵنده لهوهی (نهفامان) شهریك و هاوبهشی بۆ بڕیار بدهن.
خَلَقَ ٱلْإِنسَٰنَ مِن نُّطْفَةٍۢ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٌۭ مُّبِينٌۭ
Khalaqal insaana min nutfatin fa izaa huwa khaseemum mubeen
ئادهمیزادیشی له تاکه نوتفهیهك بهدیهێناوه، کهچی ئهو، دوای ماوهیهك که خۆی ناسیووه بووهته دوژمنێکی ئاشکرا (بێ ئهوهی هیچ خراپهیهکمان بۆی بووبێت جگه له چاکه).
وَٱلْأَنْعَٰمَ خَلَقَهَا ۗ لَكُمْ فِيهَا دِفْءٌۭ وَمَنَٰفِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ
Wal an 'amaa khalaqahaa; lakum feehaa dif'unw wa manaafi'u wa minhaa taakuloon
ماڵاتیشی دروستکردووه بۆ خزمهتی ئێوه، (له خوری و موو پێستیان جۆرهها پۆشاك و ڕایهخ دروست دهکهن) که گهرمیتان پێ دهبهخشێت (له سهرماو سۆڵهدا)، ههروهها جۆرهها سوودی تری لێ وهردهگرن له شیرو گۆشتهکهشی دهخۆن...
وَلَكُمْ فِيهَا جَمَالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسْرَحُونَ
Wa lakum feehaa jamaalun heena tureehoona wa heena tasrahoon
کاتێك ماڵاتهکان دههێننهوه له ئێواراندا (به تێری و شیرهوه)، له بهرهبهیانهکانیشدا که له ماڵ دهریان دهکهن، دیمهنێکی جوانتان بۆ دهنوێنن (دهروونی ئیماندار دهخرۆشێنن، بهجیاوازی شێوازو قهبارهو دهنگ و ڕهنگ و یاری و گهمهیان).
وَتَحْمِلُ أَثْقَالَكُمْ إِلَىٰ بَلَدٍۢ لَّمْ تَكُونُوا۟ بَٰلِغِيهِ إِلَّا بِشِقِّ ٱلْأَنفُسِ ۚ إِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌۭ رَّحِيمٌۭ
Wa tahmilu asqaalakum ilaa baladil lam takoonoo baaligheehi illaa bishiqqil anfus; inna Rabbakum la Ra'oofur Raheem
ههندێك لهو ماڵاتانه بارو کهل و پهلی سهنگینتان ههڵدهگرن بۆ وڵات و شوێنێك که ئێوه دوای زهحمهت و ماندوو بوونێکی زۆر نهبێت پێی نهدهگهیشتن، بهڕاستی پهروهردگارتان زاتێکی زۆر به سۆزو میهرهبانه (بۆ نهوهکانی ئادهم).
وَٱلْخَيْلَ وَٱلْبِغَالَ وَٱلْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوهَا وَزِينَةًۭ ۚ وَيَخْلُقُ مَا لَا تَعْلَمُونَ
Walkhaila wal bighaala wal hameera litarkaboohaa wa zeenah; wa yakhluqu maa laa ta'lamoon
ههروهها چهندهها جۆری ئهسپ و ماین و هێسترو گوێدرێژی بۆ بهدیهێناون تا بۆ سواری و گواستنهوه بهکاری بهێنن، سهرهڕای دیمهنی قهشهنگیان (بهتایبهت ئهسپ و ماین، که له سهردهمی زانستی و تهکنهلۆژیادا ههر بهکار دێن)و شتی تریش دروست دهکات که ئێسته ئێوه نایزانن (ئهم ئاماژه قورئانیه، ههموو هۆیهکانی گواستنهوهی ئاسمانی و دهریایی و زهمینی دهگرێتهوه که ئادهمیزاد پهی پێ بردووهو پهی پێ دهبات، چونکه ئادهمیزاد خۆی و زانیاری و زانستهکهی و کهرهسته خاوهکان، ههر ههمووی بهخششی خوای بهدیهێنهری تواناو زانایه).
وَعَلَى ٱللَّهِ قَصْدُ ٱلسَّبِيلِ وَمِنْهَا جَآئِرٌۭ ۚ وَلَوْ شَآءَ لَهَدَىٰكُمْ أَجْمَعِينَ
Wa 'alal laahi qasdus sabeeli wa minhaa jaaa'ir; wa law shaaa'a lahadaakum ajma'een
ڕوونکردنهوهی ڕێبازی ڕاست و بهرنامهی دروست لهسهر خوایه (دهبێت وریا بن) ههندێك ڕێبازی لارو چهوت و ناڕێکیش ههیه، خۆ ئهگهر بیویستایه هیدایهتی ههر ههمووتانی دهدا بهگشتی (سهرپشکی نه دهکردن، بهڵام ڕێزی لێناون).
هُوَ ٱلَّذِىٓ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۭ ۖ لَّكُم مِّنْهُ شَرَابٌۭ وَمِنْهُ شَجَرٌۭ فِيهِ تُسِيمُونَ
Huwal lazeee anzala minas samaaa'i maaa'al lakum minhu sharaabunw wa minhu shajarun feehi tuseemoon
(پهروهردگار) ئهو زاتهیه که له ئاسمانهوه بارانتان بۆ دهبارێنێت که لێی دهخۆنهوه، ههروهها تێکهڵ به جۆرهها شهربهت و شلهمهنیش دهیخۆنهوه و دهبێته هۆی ڕوان و گهشهکردنی درهخت و گژوگیاو ماڵاتی تیادا دهلهوهڕێنن.
يُنۢبِتُ لَكُم بِهِ ٱلزَّرْعَ وَٱلزَّيْتُونَ وَٱلنَّخِيلَ وَٱلْأَعْنَٰبَ وَمِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِ ۗ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ لِّقَوْمٍۢ يَتَفَكَّرُونَ
Yumbitu lakum bihiz zar'a wazzaitoona wanna kheela wal-a'naaba wa min kullis samaraat, inna fee zaalika la Aayatal liqawminy yatafakkaroon
ههر بهو بارانه خوای گهوره جۆرهها کشتوکاڵ دههێنێته بهرههم بۆتان، هاوڕێ لهگهڵ زهیتون و خورماو جۆرهها ترێ، له ههموو جۆره بهروبوومێکیش، بهڕاستی ئا لهوهدا بهڵگهو نیشانهی تهواو ههیه بۆ کهسانێك که بیربکهنهوه.
وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلَّيْلَ وَٱلنَّهَارَ وَٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ ۖ وَٱلنُّجُومُ مُسَخَّرَٰتٌۢ بِأَمْرِهِۦٓ ۗ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَٰتٍۢ لِّقَوْمٍۢ يَعْقِلُونَ
Wa sakkhkhara lakumul laila wannahaara wash shamsa walqamara wannujoomu musakhkharaatum bi amrih; inna fee zaalika la Aayaatil liqawminy ya'qiloon
ههروهها شهوو ڕۆژو خۆرو مانگی بۆ ئێوه ڕام هێناوه، ئهستێرهکانیش به فهرمانی ئهو زاته ڕام هێنراون، به ڕاستی ئا لهو دیاردهو دروست کراوانهدا بهڵگهو نیشانهی زۆر ههن بۆ کهسانێك که عهقڵ و ژیریان بخهنهکار.
وَمَا ذَرَأَ لَكُمْ فِى ٱلْأَرْضِ مُخْتَلِفًا أَلْوَٰنُهُۥٓ ۗ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ لِّقَوْمٍۢ يَذَّكَّرُونَ
Wa maa zara a lakum fil ardi mukhtalifan alwaanuh; inna fee zaalika la Aayatal liqawminy yazakkaroon
ههروهها شتی زۆرو جۆراو جۆرو ههمهڕهنگی له زهویدا بۆ بهدیهێناون، که بهڕاستی ئا لهوهشدا بهڵگه ههیه بۆ کهسانێك که یاداوهری وهردهگرن.
وَهُوَ ٱلَّذِى سَخَّرَ ٱلْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا۟ مِنْهُ لَحْمًۭا طَرِيًّۭا وَتَسْتَخْرِجُوا۟ مِنْهُ حِلْيَةًۭ تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى ٱلْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيهِ وَلِتَبْتَغُوا۟ مِن فَضْلِهِۦ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
Wa Huwal lazee sakhkharal bahra litaakuloo minhu lahman tariyyanw wa tastakhrijoo minhu hilyatan talbasoonahaa wa taral fulka mawaakhira feehi wa litabtaghoo min fadlihee wa la'allakum tashkuroon
ههر ئهو زاتهیه که دهریای بۆ بار هێناون تا گۆشتی تهڕو تازهی لێ بخۆن، تا له ئاویدا جۆرهها گهوههرو مرواری دهربهێنن و له دهست و ملی بکهن، ههروهها کهشتیهکان دهبینیت دهریا لهت دهکهن، تا فهزڵ و بهخششی تری پهروهردگار بهدهست بهێنن، بۆ ئهوهی سوپاسگوزاریش بکهن.
وَأَلْقَىٰ فِى ٱلْأَرْضِ رَوَٰسِىَ أَن تَمِيدَ بِكُمْ وَأَنْهَٰرًۭا وَسُبُلًۭا لَّعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ
Wa alqaa fil ardi rawaasiya an tameeda bikum wa anhaaranw wa sublulal la 'allakum tahtadoon
ههر خوا لهسهر ڕووکاری زهوی چیاکانی چهسپاندووه تا لهنگهری بگرێت و ئێوه ئهلهرزێنێت و لارتان ئهکاتهوهو ژێرهو ژوور نهبن، ههروهها چهم و ڕووبارو ڕێگهوبانی تیادا بهدیهێناوه، بۆ ئهوهی ڕێ دهرکه ن و به مهرامی خۆتان بگهن.
وَعَلَٰمَٰتٍۢ ۚ وَبِٱلنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ
Wa 'alaamaat; wa bin najmi hum yahtadoon
ههروهها نیشانهی زۆرو زهبهندی له زهویدا دابین کردووه (وهکو کهژو کێوهکان و، چهم و ڕووبارهکان و بهرزی و نشێوهکان، تا ون نهبن، له شهوگاریشدا)و بههۆی ئهستێرهکانهوه خهڵکی ڕێی خۆیان دهربکهن.
أَفَمَن يَخْلُقُ كَمَن لَّا يَخْلُقُ ۗ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ
Afamany yakhluqu kamallaa yakhluq; afalaa tazak karoon
(باشه ئهی هۆشمهندهکان) ئایا ئهو زاتهی ئهم ههموو دروستکراوه سهر سوڕهێنهرانهی بهدیهێناوه، وهکو ئهو کهسه وایه که ناتوانێت هیچ بهدی بهێنێت، ئایا ئهوه بۆ لێکی نادانهوهو یاداوهری وهرناگرن؟
وَإِن تَعُدُّوا۟ نِعْمَةَ ٱللَّهِ لَا تُحْصُوهَآ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَغَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ
Wa in ta'uddoo ni'matal laahi laa tuhsoohaa; innal laaha la Ghafoorur Raheem
خۆ ئهگهر بێن و بتانهوێت نازو نیعمهتهکانی خوا بژمێرن، بۆتان ناژمێردرێت (له ئهندامهکانی دهرهوه و ناوهوهی خۆتان و ئهو ڕزق و ڕۆزیانهی که دهیخۆن و ئهو پۆشاك و ڕایهخ و ناوماڵهی بهکاری دههێنن... هتد، سهرهڕای ههزاران ههزار دروستکراوانی تری دیارو نادیار له جیهانی مادده و ڕووهك و گیاندارو... هتد)، سهرهڕای کهم سوپاسیتان لهو ههموو نازو نیعمهته بێ شوماره) بهڕاستی خوای پهروهردگار ههر لێخۆش بوو میهرهبانه.
وَٱللَّهُ يَعْلَمُ مَا تُسِرُّونَ وَمَا تُعْلِنُونَ
Wallaahu ya'lamu maa tusirroona wa maa tu'linoon
ههروهها ئهو خوایه دهزانێت چی دهشارنهوهو چیش دهردهخهن و ئاشکرای دهکهن له (گفتوگۆو نیهت و کارو کردهوهتان).
وَٱلَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَا يَخْلُقُونَ شَيْـًۭٔا وَهُمْ يُخْلَقُونَ
Wallazeena yad'oona min doonil laahi laa yakhluqoona shai'anw wa hum yukhlaqoon
ئهو بت و کهس و شتانهی که هاواریان لێ دهکهن و دهیانپهرستن جگه له خوا، هیچیان پێ دروست ناکرێت، له کاتێکدا که خۆیان دروست دهکرێن.
أَمْوَٰتٌ غَيْرُ أَحْيَآءٍۢ ۖ وَمَا يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ
Amwaatun ghairu ahyaaa'inw wa maa yash'uroona aiyaana yub'asoon
ئهوانه مردوون و زیندوو نین، ههستیش ناکهن کهی خۆیان و خهڵکی زیندوو دهکرێنهوه.
إِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌۭ وَٰحِدٌۭ ۚ فَٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِٱلْءَاخِرَةِ قُلُوبُهُم مُّنكِرَةٌۭ وَهُم مُّسْتَكْبِرُونَ
Illahukum Ilaahunw Waahid; fallazeena laa yu'minoona bil Aakhirati quloobuhum munkiratunw wa hum mustakbiroon
ئهو پهروهردگارهی ئێوه (که حهق وایه ههر ئهو بپهرستن) خوایهکی تاك و تهنهایه، جا ئهوانهی باوهڕیان به قیامهت نیه دڵهکانیان ههمیشه ئینکاری ههموو ڕاستیهك دهکات، له کاتێکدا ئهوانه خۆیان به گهوره دهزانن و فیز دهکهن.
لَا جَرَمَ أَنَّ ٱللَّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ ۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلْمُسْتَكْبِرِينَ
Laa jarama annal laaha ya'lamu maa yusirrona wa ma yu'linoon; innahoo laa yuhibbul mustakbireen
شتێکی ڕاستهو گومانی تێدانیه که خوای گهوره ئاگایه بهوهی پهنهانی دهکهن و دهیشارنهوه، بهوهش که دهری دهخهن و ئاشکرای دهکهن، بهڕاستی ئهو زاته ئهو کهسانهی خۆش ناوێت که لووت بهرزو خۆ به گهوره دهنوێنن.
وَإِذَا قِيلَ لَهُم مَّاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمْ ۙ قَالُوٓا۟ أَسَٰطِيرُ ٱلْأَوَّلِينَ
Wa izaa qeela lahum maazaaa anzala Rabbukum qaaloo asaateerul awwaleen
خۆ ئهگهر به (بێ باوهڕان) بوترێت: ئهوه پهروهردگارتان چی دابهزاندووه؟! ئهوه (بێ شهرمانه) دهڵێن: چیرۆك و داستانی کۆن و خهیاڵیی پێشینانه!!
لِيَحْمِلُوٓا۟ أَوْزَارَهُمْ كَامِلَةًۭ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۙ وَمِنْ أَوْزَارِ ٱلَّذِينَ يُضِلُّونَهُم بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ أَلَا سَآءَ مَا يَزِرُونَ
Liyahmilooo awzaarahum kaamilatany Yawmal Qiyaamati wa min awzaaril lazeena yudilloonahum bighairi 'ilm; alaa saaa'a maa yaziroon
ئهوانه دهبێت له ڕۆژی قیامهتدا کۆڵی گوناهو تاوانی خۆیان به تهواوی ههڵگرن، ههروهها له گوناهی ئهوانهش ههڵدهگرن که گومڕایان کردوون بێ زانستی و زانیاری (بێ ئهوهی له کۆڵ و باری ئهوان کهم بێتهوه)، ئاگاداربن! چهند خراپ و ناشرینه ئهوباره گرانهی که ههڵی دهگرن (چ گیرێکیان خواردوه).
قَدْ مَكَرَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَأَتَى ٱللَّهُ بُنْيَٰنَهُم مِّنَ ٱلْقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَيْهِمُ ٱلسَّقْفُ مِن فَوْقِهِمْ وَأَتَىٰهُمُ ٱلْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُونَ
Qad makaral lazeena min qablihim fa atal laahu bunyaa nahum minal qawaa'idi fakharra 'alaihimus saqfu min fawqihim wa ataahumul 'azaabu min haisu laa yash'uroon
بێگومان پێش ئهمانیش (خوا نهناسانی) پێشوو پیلانیان گێڕا (دژ به ئایینی خوا)، ئینجا خوای بهدهسهڵاتیش کۆشك و تهلارو نهخشهیانی له بن و بێخ دهرهێنا، سهقفهکهشی له سهرهوه داڕمان بهسهریانداو له شوێنێکهوه بهڵاو سزا یهخهی پێگرتن که ههستیان پێ نهدهکردو بهتهمای نهبوون (ئهڵبهته ئهم ههڕهشهیه پیلانگێڕانی ههموو سهردهمێك دهگرێتهوه).
ثُمَّ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ يُخْزِيهِمْ وَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكَآءِىَ ٱلَّذِينَ كُنتُمْ تُشَٰٓقُّونَ فِيهِمْ ۚ قَالَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْعِلْمَ إِنَّ ٱلْخِزْىَ ٱلْيَوْمَ وَٱلسُّوٓءَ عَلَى ٱلْكَٰفِرِينَ
Summa Yawmal Qiyaamati yukhzeehim wa yaqoolu aina shurakaaa'iyal lazeena kuntum tushaaaqqoona feehim; qaalal lazeena ootul 'ilma innal khizyal Yawma wassooo'a 'alal kaafireen
لهوهو دواش له ڕۆژی قیامهتدا خوا ئهو پیلانگێڕانه خهجاڵهت و ڕیسوا دهکات و پێیان دهڵێت: کوان و له کوێن هاوهڵهکانم؟ ئهوانهی که دژایهتی سهرسهختتان دهکرد له بارهیانهوه، (ئیمانداران) ئهوانهی که زانیاری و زانستی خوا ناسیان پێدراوه دهڵێن: بهڕاستی ئهمڕۆ سهرشۆڕی و خهجاڵهتی و نههامهتی و سزا لهسهر بێ باوهڕانه.
ٱلَّذِينَ تَتَوَفَّىٰهُمُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ ظَالِمِىٓ أَنفُسِهِمْ ۖ فَأَلْقَوُا۟ ٱلسَّلَمَ مَا كُنَّا نَعْمَلُ مِن سُوٓءٍۭ ۚ بَلَىٰٓ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌۢ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
Allazeena tatawaf faahu mul malaaa'ikatu zaalimeee anfusihim fa alqawus salama maa kunnaa na'malu min sooo'; balaaa innal laaha 'aleemum bimaa kuntum ta'maloon
ئهوانهی که فریشتهکان له سهرهمهرگدا گیانیان دهکێشن، له کاتێکدا که بهردهوامن لهسهر ستهم له خۆیان (بههۆی بێ باوهڕی و یاخی بونیانهوه) ئینجا به ناچاری تهسلیمن و دهڵێن: ئێمه هیچ گوناهو ههڵهیهکمان نهکردووه، فریشتهکان دهڵێن: نهخێر وا نی یه (ئهوه ئێوه له بیرتان کردووه) ئهگینا بهڕاستی خوا ئاگادارو زانایه بهههموو ئهو کارو کردهوانهی که دهتانکرد و ئهنجامتان دهدا.
فَٱدْخُلُوٓا۟ أَبْوَٰبَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَا ۖ فَلَبِئْسَ مَثْوَى ٱلْمُتَكَبِّرِينَ
Fadkhulooo abwaaba jahannama khaalideena feeha falabi'sa maswal mutakab bireen
کهواته له دهروازهکانی دۆزهخهوه بچنه ژوورهوه و بۆ ههمیشهیی و نهبڕاوهش تیادا بن، ئای که جێگهو ڕێگهی خۆ بهزل زانهکان ناخۆش و نا لهبارو ناسۆره.
۞ وَقِيلَ لِلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ مَاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمْ ۚ قَالُوا۟ خَيْرًۭا ۗ لِّلَّذِينَ أَحْسَنُوا۟ فِى هَٰذِهِ ٱلدُّنْيَا حَسَنَةٌۭ ۚ وَلَدَارُ ٱلْءَاخِرَةِ خَيْرٌۭ ۚ وَلَنِعْمَ دَارُ ٱلْمُتَّقِينَ
Wa qeela lillazeenat taqaw maazaaa anzala Rabbukum; qaaloo khairaa; lillazeena absanoo fee haazihid dunyaa hasanah; wa la Daarul Aakhirati khair; wa lani'ma daarul muttaqeen
لهو لاشهوه بهو کهسانه دهوترێت که خواناسی و پارێزکاریان کردووه: پهروهردگارتان چی ڕهوانه کردووه؟ چ بهرنامهو کتێبێکی دابهزاندووه؟، ههمووان دهڵێن: خێرو بهرهکهت، (بۆ ههردوو جیهان)، بۆ ئهو کهسانهی که لهم جیهانهدا چاکهیان کردووه، چاکه دێتهوه ڕێیان، بێگومان جێگهو ڕێگهی ئهو جیهان خۆشترو چاکترو سازگارترو پڕ له نازو نیعمهتتره (بهراورد ناکرێت لهگهڵ دنیادا) ئای کهچهنده جێگهو ڕێگهو کۆشك و تهلاری خواناس و پارێزکاران سازگارو خۆش و جوان و ڕازاوهیه...
جَنَّٰتُ عَدْنٍۢ يَدْخُلُونَهَا تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ ۖ لَهُمْ فِيهَا مَا يَشَآءُونَ ۚ كَذَٰلِكَ يَجْزِى ٱللَّهُ ٱلْمُتَّقِينَ
Jannaatu 'Adniny yadkhuloonahaa tajree min tahtihal anhaaru lahum feehaa maa yashaaa'oon; kazaalika yajzil laahul muttaqeen
(ئهو جێگهو ڕێگهیه) باخهکانی بهههشتی_عهدنه_ بهختهوهران دهچنه ناوی، چهندهها ڕووبار به بهردهم کۆشکهکان و بهژێر درهختهکاندا جاری و ڕهوانه، ههرچیهك بخوازن و ههرچی ئارهزوو بکهن و ههرچی داوا بکهن، بۆیان ئامادهیه تیایدا، ئا بهو شێوهیه خوای میهرهبان پاداشتی خواناس و پارێزکاران دهداتهوه...
ٱلَّذِينَ تَتَوَفَّىٰهُمُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ طَيِّبِينَ ۙ يَقُولُونَ سَلَٰمٌ عَلَيْكُمُ ٱدْخُلُوا۟ ٱلْجَنَّةَ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
Allazeena tatawaf faahumul malaaa'ikatu taiyibeena yaqooloona salaamun 'alai kumud khulul Jannata bimaa kuntum ta'maloon
ئهوانهی که له سهرهمهرگدا فریشتهکان دێن بۆ لایان له کاتێکدا گیانی پاك و پیرۆزیان دهکێشن (که دووره له بێ باوهڕی)و پێیان دهڵێن: سڵاوتان لێ بێت (ئیتر ڕزگارتان بوو، ئیتر ناخۆشی نهما) ده بچنه ناو ئهو بهههشتهوه، به هۆی ئهو کارو کردهوانهوه که کاتی خۆی دهتانکرد.
هَلْ يَنظُرُونَ إِلَّآ أَن تَأْتِيَهُمُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ أَوْ يَأْتِىَ أَمْرُ رَبِّكَ ۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۚ وَمَا ظَلَمَهُمُ ٱللَّهُ وَلَٰكِن كَانُوٓا۟ أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
Hal yanzuroona illaaa an taatiyahumul malaaa'ikatu aw yaatiya amru Rabbik; kazaalika fa'alal lazeena min qablihim; wa maa zalamahumul laahu wa laakin kaanoo anfusahum yazlimoon
ئایا خوا نهناسان چاوهڕێی چی دهکهن؟ مهگهر ههر چاوهڕێی ئهوه بن کتوپڕ فریشتهی گیانکێشان یهخهیان پێدهگرێت، یان فهرمانی پهروهردگارت دهربچێت بۆ تۆڵه سهندن، ههروهها ئهوانهی پێش ئهمانیش ههر ڕهفتاری وا نالهباریان کردووه، جا وهنهبێت خوا ستهمی لێکردبن بهڵکو ههر خۆیان ستهم له خۆیان دهکرد.
فَأَصَابَهُمْ سَيِّـَٔاتُ مَا عَمِلُوا۟ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ
Fa asaabahum saiyi aatu maa 'amiloo wa haaqa bihim maa kaano bihee yastahzi'oon
سهرهنجام ههرچی گوناهو خراپهیهکیان ئهنجام دابوو هاتهوه ڕێیان، ئهو ههڕهشهو دۆزهخهی که گاڵتهیان پێدهکرد یهخهی پێگرتن و دهوری دان.
وَقَالَ ٱلَّذِينَ أَشْرَكُوا۟ لَوْ شَآءَ ٱللَّهُ مَا عَبَدْنَا مِن دُونِهِۦ مِن شَىْءٍۢ نَّحْنُ وَلَآ ءَابَآؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِن دُونِهِۦ مِن شَىْءٍۢ ۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۚ فَهَلْ عَلَى ٱلرُّسُلِ إِلَّا ٱلْبَلَٰغُ ٱلْمُبِينُ
Wa qaalal lazeena ashrakoo law shaaa'al laahu ma 'abadnaa min doonihee min shai'in nahnu wa laaa aabaaa'unaa wa laa harramnaa min doonihee min shai'; kazaalika fa'alal lazeena min qablihim fahal 'alar Rusuli illal balaaghul mubeen
ئهوانهی هاوهڵیان داناوه بۆ خوا دهڵێن: ئهگهر خوا ویستی لهسهر بوایه هیچ شتێکمان له جیاتی ئهو نهدهپهرست، نه ئێمهو نه باوو باپیرانمان، هیچ شتێکیشمان له خۆمان حهرام نهدهکرد به بێ ئهو، خوا نهناسانی پێش ئهمانیش ههروایان دهکردو ههر وایان دهوت، مهگهر ئهرکی سهرشانی پێغهمبهران ههر ئهوه نیه که ئایینی خوا به ڕوونی ڕابگهیهنن؟
وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِى كُلِّ أُمَّةٍۢ رَّسُولًا أَنِ ٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ وَٱجْتَنِبُوا۟ ٱلطَّٰغُوتَ ۖ فَمِنْهُم مَّنْ هَدَى ٱللَّهُ وَمِنْهُم مَّنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ ٱلضَّلَٰلَةُ ۚ فَسِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَٱنظُرُوا۟ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلْمُكَذِّبِينَ
Wa laqad ba'asnaa fee kulli ummatir Rasoolan ani'budul laaha wajtanibut Taaghoota faminhum man hadal laahu wa minhum man haqqat 'alaihid dalaalah; faseeroo fil ardi fanzuroo kaifa kaana 'aaqibatul mukazzibeen
سوێند به خوا بێگومان ئێمه لهناو ههر گهل و نهتهوهیهکدا پێغهمبهرێکمان ڕهوانهکردووهو پێمان ڕاگهیاندووه که پێیان بڵێت: تهنها خوا بپهرستن، خۆتان دووره پهرێز بگرن له ههموو پهرستراوێکی تر، جا ههبوو لهو خهڵکه (که بیرو هۆش و ژیری خۆی خستهکارو بهشوێن ڕاستیدا دهگهڕا) خوایش هیدایهتی دهدا، ههشیان بوو خۆی شایستهی گومڕایی دهکردو بهسهریدا دهچهسپا، کهوابوو بگهڕێن بهسهر زهویداو سهرنج بدهن، بزانن چۆن بوو سهرهنجامی ئهو کهسانهی بڕوایان به بهرنامهی ئێمه نهبوو.
إِن تَحْرِصْ عَلَىٰ هُدَىٰهُمْ فَإِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهْدِى مَن يُضِلُّ ۖ وَمَا لَهُم مِّن نَّٰصِرِينَ
In tahris 'alaa hudaahum fa innal laaha laa yahdee mai yudillu wa maa lahum min naasireen
خۆ ئهگهر تۆ زۆر سوور بیت لهسهر هیدایهتدانی ئهوان، ئهوه تۆ ناتوانیت، چونکه بهڕاستی خوا ڕێنموونی کهسێك ناکات که خهڵك گومڕا بکات، ئهوانه (له قیامهتدا) هیچ جۆره پشتیوانێکیان نیه.
وَأَقْسَمُوا۟ بِٱللَّهِ جَهْدَ أَيْمَٰنِهِمْ ۙ لَا يَبْعَثُ ٱللَّهُ مَن يَمُوتُ ۚ بَلَىٰ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّۭا وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
Wa aqsamoo billaahi jahda aimaanihim laa yab'asul laahu mai yamoot; balaa wa'dan 'alaihi haqqanw wa laakinna aksaran naasi laa ya'lamoon
بێ باوهڕان سوێندیان دهخواردو جهختیان لهسهر سوێندهکهیان دهکردو دهیانوت: ئهوهی بمرێت خوا زیندووی ناکاتهوه! نهخێر، زیندووی دهکاتهوه، ئهوه بهڵێنێکی ڕاست و دروستی خوایه و لێی پاشگهز نابێتهوه، بهڵام زۆربهی خهڵکی ئهم ڕاستیه نازانن و بڕوای پێناکهن.
لِيُبَيِّنَ لَهُمُ ٱلَّذِى يَخْتَلِفُونَ فِيهِ وَلِيَعْلَمَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ أَنَّهُمْ كَانُوا۟ كَٰذِبِينَ
Liyubaiyina lahumul lazee yakhtalifoona feehi wa liya'lamal lazeena kafarooo annahum kaanoo kaazibeen
بێگومان خوا ههمووان زیندوو دهکاتهوه تا بۆیان ڕوون بکاتهوه و بۆیان دهربخات، ئهوهی ئهوان کێشهیان لهسهری ههبوو، بڕوایان پێی نهبوو هاته دی، تا ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون بێگومان ئهوان درۆزن بوون.
إِنَّمَا قَوْلُنَا لِشَىْءٍ إِذَآ أَرَدْنَٰهُ أَن نَّقُولَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ
Innamaa qawlunaa lisha y'in izaa aradnaahu an naqoola lahoo kun fa yakoon
بهڕاستی کاتێك زیندوو کردنهوهو بهدیهێنانی ههر شتێکمان بوێت، تهنها ئهوهندهی دهوێت پێی بڵێین ببه! دهستبهجێ ئهویش دهبێت.
وَٱلَّذِينَ هَاجَرُوا۟ فِى ٱللَّهِ مِنۢ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا۟ لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِى ٱلدُّنْيَا حَسَنَةًۭ ۖ وَلَأَجْرُ ٱلْءَاخِرَةِ أَكْبَرُ ۚ لَوْ كَانُوا۟ يَعْلَمُونَ
Wallazeena haajaroo fil laahi mim ba'di maa zulimoo lanubawwi' annahum fiddunyaa hasanatanw wa la ajrul Aakhirati akbar; law kaanoo ya'lamoon
ئهو کهسانهی لهبهر خواو بۆ خوا کۆچیان کرد (بۆ پاڕاستنی ئیمانهکهیان) دوای ئهوهی که ستهمیان لێکرابوو، ئهوه ههر له دنیادا بهچاکی و ڕێزهوه نیشتهجێیان دهکهین، بێگومان پاداشتی ئهو جیهان گهورهترو فراوانتره بۆیان، ئهگهر دهیانزانی.
ٱلَّذِينَ صَبَرُوا۟ وَعَلَىٰ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
Allazeena sabaroo wa 'alaa Rabbihim yatawak kaloon
ئهوانهش ئهوانهن که به ئارام و خۆگر بوون و پشت به پهروهردگاریان دهبهستن.
وَمَآ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًۭا نُّوحِىٓ إِلَيْهِمْ ۚ فَسْـَٔلُوٓا۟ أَهْلَ ٱلذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
Wa maaa arsalnaa min qablika illaa rijaalan nooheee ilaihim; fas'alooo ahlaz zikri in kuntum laa ta'lamoon
ئێمهش پێش تۆ جگه له پیاوانی (ڕاستگۆو چاك و پاك نهبێت) کهسی ترمان ڕهوانه نهکردووه و وهحیمان بۆ نهناردووه، ئهگهر ههر بڕوا ناکهن و نایزانن ده ئێوه له شارهزایان بپرسن؟ (که ڕهوانه کراوانی ئێمه پیاوانێکی ناسراو بوون لهناو قهومهکانیاندا).
بِٱلْبَيِّنَٰتِ وَٱلزُّبُرِ ۗ وَأَنزَلْنَآ إِلَيْكَ ٱلذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ
Bilbaiyinaati waz Zubur; wa anzalnaaa ilaikaz Zikra litubaiyina linnaasi maa nuzzila ilaihim wa la'allahum yatafakkaroon
ئێمه ئهوانمان ڕهوانه کردووه هاوڕێ لهگهڵ بهڵگهو نیشانهو (موعجیزه) ی زۆرو کتێبی ئاسمانیداو ئێمه قورئانمان بۆ تۆ دابهزاند، تا بۆ خهڵکی ئهوه ڕوون بکهیتهوه که بۆیان هێنراوهته خوارهوه، بۆ ئهوهی بیرێك بکهنهوهو تێفکرن.
أَفَأَمِنَ ٱلَّذِينَ مَكَرُوا۟ ٱلسَّيِّـَٔاتِ أَن يَخْسِفَ ٱللَّهُ بِهِمُ ٱلْأَرْضَ أَوْ يَأْتِيَهُمُ ٱلْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُونَ
Afa aminal lazeena makarus saiyi aati ai yakhsifal laahu bihimul arda aw yaaa tiyahumul 'azaabu min haisu laa yash'uroon
جا ئایا ئهوانهی که چهندهها پیلان و نهخشهی خراپیان کێشاوه دڵنیان لهوهی که خوا نایانبات به ناخی زهویدا، یاخود له لایهکهوه سزاو تۆڵهیان بۆ بێت که ههر ههستی پێنهکهن؟!...
أَوْ يَأْخُذَهُمْ فِى تَقَلُّبِهِمْ فَمَا هُم بِمُعْجِزِينَ
Aw yaakhuzahum fee taqallubihim famaa hum bi mu'jizeen
یاخود له کاتی هاتوچۆو سهرگهرم بوونیان به کاروبارهوه له ناویان ببات، ئهوانیش دهستهوسانکهری خوانین؟!...
أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلَىٰ تَخَوُّفٍۢ فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌۭ رَّحِيمٌ
Aw yaakhuzahum 'alaa takhawwuf; fa inna Rabbakum la Ra'oofur Raheem
یاخود (پهروهردگار بهتوانایه) له کاتی ترس و ناخۆشی و بیمدا.. بیانگرێت و له ناویان بهرێت، بهڵام (مۆڵهت دهدات تا بهڵکو ڕووبکهنه ئیمان) چونکه بهڕاستی پهروهردگارتان بهسۆزو میهرهبانه.
أَوَلَمْ يَرَوْا۟ إِلَىٰ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ مِن شَىْءٍۢ يَتَفَيَّؤُا۟ ظِلَٰلُهُۥ عَنِ ٱلْيَمِينِ وَٱلشَّمَآئِلِ سُجَّدًۭا لِّلَّهِ وَهُمْ دَٰخِرُونَ
Awa lam yaraw ilaa maa khalaqal laahu min shai'iny-yatafaiya'u zilaaluhoo 'anil yameeni washshamaaa' ili sujjadal lillaahi wa hum daakhiroon
ئایا ئهوه نهیانڕوانیوهته ئهو شته بێ شومارانهی که خوا دروستی کردووه؟ که سێبهرهکهی بهلای ڕاست و بهلای چهپیانهوه دهسوڕێتهوه، له کاتێکدا ههموویان ملکهچ و فهرمانبهردان بۆ پهروهردگار، له حاڵێکیشدا خاوهن سێبهرهکان ملکهچ و زهلیلی ویستی خواین.
وَلِلَّهِ يَسْجُدُ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ مِن دَآبَّةٍۢ وَٱلْمَلَٰٓئِكَةُ وَهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُونَ
Wa lillaahi yasjudu maa fis samaawaati wa maa fil ardi min daaabbatinw walma laaa'ikatu wa hum laa yastakbiroon
ههرچی له ئاسمانهکان و ههرچی له زهویدا ههیه سوژده دهبهن بۆ خوای بهدیهێنهریان، ههروهها ههموو زیندهوهران، فریشتهکانیش به تایبهت سوژده دهبهن بۆ خواو خۆ بهگهوره نازانن له هیچ فهرمانێکی خوا لانادهن.
يَخَافُونَ رَبَّهُم مِّن فَوْقِهِمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ ۩
yakhaafoona Rabbahum min fawqihim wa yaf'aloona maa yu'maroon
(جگه لهوهش) ئهو فریشتانه له پهروهردگاریان دهترسن که فهرمانڕهوایه بهسهریانهوه، ههرچی فهرمانێکمان پێ بدرێت بهچاکی ئهنجامی دهدهن.
۞ وَقَالَ ٱللَّهُ لَا تَتَّخِذُوٓا۟ إِلَٰهَيْنِ ٱثْنَيْنِ ۖ إِنَّمَا هُوَ إِلَٰهٌۭ وَٰحِدٌۭ ۖ فَإِيَّٰىَ فَٱرْهَبُونِ
Wa qaalal laahu laa tatta khizooo ilaahainis naini innamaa Huwa Ilaahunw Waahid; fa iyyaaya farhaboon
خوا فهرموویهتی: ههرگیز نهکهن دوو دانه خوا بۆ خۆتان بڕیار بدهن، چونکه ئهو خوایهی که پێویسته ئێوه بیپهرستن بێگومان خوایهکی تاك و تهنهایه، کهوابوو بیم و ترستان با ههر له من بێت.
وَلَهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَلَهُ ٱلدِّينُ وَاصِبًا ۚ أَفَغَيْرَ ٱللَّهِ تَتَّقُونَ
Wa lahoo maa fis samaawaati wal ardi wa lahud deenu waasibaa; afaghairal laahi tattaqoon
ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه ههر ئهو زاته خاوهنیانه، ههمیشهو بهردهوام ههر ئهو زاتهیه که شایستهی ئهوه بێت ئاین و بهرنامهو فهرمانڕهوایی لهو وهربگیرێت و ملکهچی ههر بۆ ئهو بکرێت، ئایا ڕهوایه بێجگه له خوا له کهسی تر بپهرستن و حسابی بۆ بکهن؟
وَمَا بِكُم مِّن نِّعْمَةٍۢ فَمِنَ ٱللَّهِ ۖ ثُمَّ إِذَا مَسَّكُمُ ٱلضُّرُّ فَإِلَيْهِ تَجْـَٔرُونَ
Wa maa bikum minni'matin faminal laahi summa izaa massakumud durru fa ilaihi taj'aroon
ههرچی نازو نیعمهتێکتان ههیه ههمووی بههرهو بهخششی خوایه، پاشان کاتێك ناخۆشی و بهڵایهکتان بۆ پێشهات، ئهوه هاناو هاوارو پهنا ههر بۆ لای ئهو دهبهن و ههر لهو زاته دهپاڕێنهوه.
ثُمَّ إِذَا كَشَفَ ٱلضُّرَّ عَنكُمْ إِذَا فَرِيقٌۭ مِّنكُم بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ
Summaa izaa kashafad durra 'ankum izaa fareequm minkum bi Rabbihim yushrikoon
لهوهودوا کاتێك بهڵاو ناخۆشی لهسهر لابردن، دهستبهجێ دهستهیهك له ئێوه هاوهڵ و شهریك بۆ پهروهردگاریان بڕیار دهدهن!!
لِيَكْفُرُوا۟ بِمَآ ءَاتَيْنَٰهُمْ ۚ فَتَمَتَّعُوا۟ ۖ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ
Liyakfuroo bimaa aatainaahum; fatamatta'oo, faswfa ta'lamoon
(وازیان لێ بهێنه) با ناشوکرو سوپاس ناپهرێز بن له بهرامبهر ئهو ههموو بهخشش و نازو نیعمهتانهوه که پێمان بهخشیوون، با جارێ ڕابوێرن ئینجا له ئایندهدا دهزانن چیتان بهسهر دێت!!
وَيَجْعَلُونَ لِمَا لَا يَعْلَمُونَ نَصِيبًۭا مِّمَّا رَزَقْنَٰهُمْ ۗ تَٱللَّهِ لَتُسْـَٔلُنَّ عَمَّا كُنتُمْ تَفْتَرُونَ
Wa yaj'aloona limaa laa ya'lamoona naseebam mimmaa razaqnnaahum; tallaahi latus'alunaa 'ammaa kuntum taftaroon
خوا نهناسان، ههندێك لهو شتانهی که ئێمه پێمان بهخشیوون، دادهنێن و بڕیار دهدهن بۆ ئهوانهی که نهزان و نهفام و بێ دهسهڵاتن (که بتهکانن)، سوێند به خوا بێگومان پرسیارتان لێدهکرێت دهربارهی ههموو ئهو درۆو پڕو پاگهندهیهی که ههڵتان دهبهست.
وَيَجْعَلُونَ لِلَّهِ ٱلْبَنَٰتِ سُبْحَٰنَهُۥ ۙ وَلَهُم مَّا يَشْتَهُونَ
Wa yaj'aloona lillaahil banaati Subhaanahoo wa lahum maa yashtahoon
ئهو نهفامانه کچان دهدهنه پاڵ خوا (گوایه فریشتهکان کچی خوان)، پاکی و بێگهردی شایستهی ئهو زاتهیه هیچ پێویستیهکی به کچ و کوڕ نیه له کاتێکدا بۆ خۆیان حهز بهچی دهکهن ئهوه بۆ خۆیان دادهنێن!!
وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِٱلْأُنثَىٰ ظَلَّ وَجْهُهُۥ مُسْوَدًّۭا وَهُوَ كَظِيمٌۭ
Wa izaa bushshira ahaduhum bil unsaa zalla wajhuhoo muswaddanw wa huwa kazeem
خۆ ئهگهر مژدهی بوونی کچ بدرێت به یهکێك لهو نهفامانه، ڕووی گرژو تاڵ دهبێت و ڕهش دادهگیرسێت و سینهی پڕ دهبێت له خهم و پهژاره...
يَتَوَٰرَىٰ مِنَ ٱلْقَوْمِ مِن سُوٓءِ مَا بُشِّرَ بِهِۦٓ ۚ أَيُمْسِكُهُۥ عَلَىٰ هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُۥ فِى ٱلتُّرَابِ ۗ أَلَا سَآءَ مَا يَحْكُمُونَ
yatawaaraa minal qawmimin sooo'i maa bushshira bih; a-yumsikuhoo 'alaa hoonin am yadussuhoo fit turaab; alaa saaa'a maa yahkumoon
له داخ و خهفهتی ئهو مژده ناخۆشه، خۆی دهشارێتهوه له خهڵکی و بهتهنها (بیر دهکاتهوه): ئایا بیهێڵێتهوه به زهلیلی و سووکی و بێ نرخی، یاخود زینده بهچاڵی بکات و بیخاته توێی خاکهوه، ئاگاداربن؟! ئای که چهنده خراپه ئهو بڕیارهی که دهیدهن!! (وهچهو نهوهی خۆیان زینده بهچاڵ دهکهن).
لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِٱلْءَاخِرَةِ مَثَلُ ٱلسَّوْءِ ۖ وَلِلَّهِ ٱلْمَثَلُ ٱلْأَعْلَىٰ ۚ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ
Lillazeena laa yu'minoona bil Aakhirati masalus saw'i wa lillaahil masalul a'laa; wa Huwal 'Azeezul Hakeem
سیفهت و ناونیشانی ناشرین و نزم و خراپ شایستهی ئهوانهیه که باوهڕ به قیامهت ناکهن، خوای پهروهردگاریش خاوهنی ههموو سیفاتی بهرزو بڵندو پیرۆزهو ئهو زاته ههر خۆیشی باڵادهست و دانایه.
وَلَوْ يُؤَاخِذُ ٱللَّهُ ٱلنَّاسَ بِظُلْمِهِم مَّا تَرَكَ عَلَيْهَا مِن دَآبَّةٍۢ وَلَٰكِن يُؤَخِّرُهُمْ إِلَىٰٓ أَجَلٍۢ مُّسَمًّۭى ۖ فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمْ لَا يَسْتَـْٔخِرُونَ سَاعَةًۭ ۖ وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ
Wa law yu'aakhizul laahun naasa bizulminhim maa taraka 'alaihaa min daaabbatinw wa laakiny yu'akhkhiruhum ilaaa ajalim musamman fa izaa jaaa'a ajaluhum laa yastaakhiroona saa'atanw wa laa yastaqdimoon
خۆ ئهگهر خوا خهڵکی لهناو ببات و بیانپێچێتهوه بههۆی ستهمیانهوه (ئهوهنده گوناهو تاوان زۆره) زیندهوهر لهسهر زهویدا نایهڵێت (یهعنی ههر زهوی خاپوور دهکات بهههموو گیانلهبهرانهوه، بهڵام ئهو خوایه ئارامی و خۆگریی بێ سنووره) لهبهر ئهوه تا کاتێکی دیاری کراو مۆڵهتی ئهو خهڵکه دهدات و دوایان دهخات، جا کاتێك کاته دیاری کراوهکهیان هات، نهتاوێك دوا دهکهون، نهتاوێك پێشیش دهکهون (بهڵکو له چرکهی دیاری کراوی خۆیدا لهناو دهبرێن).
وَيَجْعَلُونَ لِلَّهِ مَا يَكْرَهُونَ وَتَصِفُ أَلْسِنَتُهُمُ ٱلْكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ ٱلْحُسْنَىٰ ۖ لَا جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ ٱلنَّارَ وَأَنَّهُم مُّفْرَطُونَ
Wa yaj'aloona lillaahi maa yakrahoona wa tasifu alsinatuhumul kaziba anna lahumul husnaa laa jarama anna lahumun Naara wa annahum mufratoon
خوا نهناسان ئهوهی بۆ خۆیان پێیان خۆش نیهو نایانهوێت بۆ خوای بڕیار دهدهن، (گوایه فریشتهکان کچن و کچی خوایشن) و له کاتێکدا زمانیان باس و خواسی درۆ دهکات که بێگومان بهنیازن لهو دنیاش بهههشت و خۆشی بۆ ئهوان بێت، شتێکی ڕاستهو گومانی تێدانیه ئاگری دۆزهخ بۆ ئهوانه و بهڕاستی بهپهله فڕێ دهدرێنه ناوی و فهرامۆش دهکرێن.
تَٱللَّهِ لَقَدْ أَرْسَلْنَآ إِلَىٰٓ أُمَمٍۢ مِّن قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ ٱلشَّيْطَٰنُ أَعْمَٰلَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ ٱلْيَوْمَ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌۭ
Tallaahi laqad arsalnaaa ilaaa umamim min qablika fazayyana lahumush Shaitaanu a'maalahum fahuwa waliyyuhumul yawma wa lahum 'azaabun aleem
سوێند به خوا پێش تۆ بۆ گهل و قهومهکانی تریش پێغهمبهرانمان ڕهوانه کردووه، بهڵام شهیتان کارو کردهوهی (نادروست و ههڵهیانی) بۆ ڕازاندوونهتهوه، ئهمڕۆ له دنیادا ههر ئهو پشتیوانیانه و سزای بهئێش بۆ ئهو جۆره قهوم و کهسه نا لهبارو ناحاڵیانه ئاماده کراوه.
وَمَآ أَنزَلْنَا عَلَيْكَ ٱلْكِتَٰبَ إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ ٱلَّذِى ٱخْتَلَفُوا۟ فِيهِ ۙ وَهُدًۭى وَرَحْمَةًۭ لِّقَوْمٍۢ يُؤْمِنُونَ
Wa maaa anzalnaa 'alaikal Kitaaba illaa litubaiyina lahumul lazikh talafoo feehi wa hudanw wa rahmatal liqawminy yu'minoon
ئێمه ئهم قورئانهمانهمان دانهبهزاندووهته سهر تۆ تهنها بۆ ئهوه نهبێت که ههرچی ئهو خهڵکه کێشهی لهسهر ههیه (له بابهتهکانی دنیاو دین) بۆیان ڕوون بکهینهوه و بیکهینه هۆی هیدایهت و ڕهحمهتیش بۆ ئهو کهسانهی که ئیمان و باوهڕ دههێنن.
وَٱللَّهُ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۭ فَأَحْيَا بِهِ ٱلْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَآ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ لِّقَوْمٍۢ يَسْمَعُونَ
Wallaahu anzala minas samaaa'i maaa'an fa ahyaa bihil arda ba'da mawtihaa; inna fee zaalika la aayatal liqaw miny yasma'oon
ههر خوا بارانی له ئاسمانهوه باراندووهو زهوی پێ زیندوو کردۆتهوه دوای ئهوهی که مردبوو، بهڕاس��ی ئا لهو دیاردهیهدا نیشانه و بهڵگهی تهواو ههیه بۆ کهسانێك که گوێ بۆ ڕاستی دهگرن.
وَإِنَّ لَكُمْ فِى ٱلْأَنْعَٰمِ لَعِبْرَةًۭ ۖ نُّسْقِيكُم مِّمَّا فِى بُطُونِهِۦ مِنۢ بَيْنِ فَرْثٍۢ وَدَمٍۢ لَّبَنًا خَالِصًۭا سَآئِغًۭا لِّلشَّٰرِبِينَ
Wa inna lakum fil an'aami la'ibrah; nusqeekum mimmmaa fee butoonihee mim baini farsinw wa damil labanann khaalisan saaa'ighallish shaaribeen
بهڕاستی له بوونی ماڵات و (زیندهوهرانی جۆراو جۆردا) پهندو ئامۆژگاری ههیه بۆتان و جێگهی سهرنج و تێڕامانه، له نێوان ئهو شتانهی که له سکیاندا ههیه، له گژو گیای ههرس کراوو خوێندا، شیرێکی پاك و بێگهردو خۆش و بهتام و گهوارا بهرههم دههێنین بۆ ئهوانهی دهیخۆنهوه.
وَمِن ثَمَرَٰتِ ٱلنَّخِيلِ وَٱلْأَعْنَٰبِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَرًۭا وَرِزْقًا حَسَنًا ۗ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ لِّقَوْمٍۢ يَعْقِلُونَ
Wa min samaraatin nakheeli wal a'nnaabi tattakhizoona minhu sakaranw wa rizqann hasanaa; inna fee zaalika la Aayatal liqawminy ya'qiloon
له بهروبوومهکانی دار خورما و ڕهزی ترێکانیش (ههندێ جار) شتی سهرخۆشکهر دروست دهکهن، (گهلێ جاریش) بهرههمی چاك و بهسوود (وهکو دۆشاوو مێوژو شهربهت،.. هتد)، بهڕاستی ئالهوهشدا بهڵگهو نیشانهی ئاشکرا ههیه بۆ کهسانێك عهقڵ و ژیری خۆیان دهخهنهکار، (تا بیر بکهنهوه چۆن لهم دارو درهخته ڕهق و تهقانه ئهم بهرههمانه دروست دهبێت، چ کارخانهیهك له ناوکی خورماو ترێ و میوه جۆراو جۆرهکاندا حهشاردراوه تا له بارودۆخی خۆیدا بکهوێته کارو خزمهت به ئادهمیزاد بکات... هتد).
وَأَوْحَىٰ رَبُّكَ إِلَى ٱلنَّحْلِ أَنِ ٱتَّخِذِى مِنَ ٱلْجِبَالِ بُيُوتًۭا وَمِنَ ٱلشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ
Wa awhaa Rabbuka ilannnabli anit takhizee minal jabaali buyootanw wa minash shajari wa mimmaa ya'rishoon
پهروهردگاری تۆ (ئهی ئینسان) نیگاو ئیلهامی کردووه بۆ ههنگ که جێگه بۆ خۆی ساز بکات له کون و کهلێنی چیاکاندا، ههروهها له کهلهبهری درهختهکان و لهو شوێنانهش که ئادهمیزاد بۆی ئاماده دهکات.
ثُمَّ كُلِى مِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِ فَٱسْلُكِى سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًۭا ۚ يَخْرُجُ مِنۢ بُطُونِهَا شَرَابٌۭ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَٰنُهُۥ فِيهِ شِفَآءٌۭ لِّلنَّاسِ ۗ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ لِّقَوْمٍۢ يَتَفَكَّرُونَ
Summma kulee min kullis samaraati faslukee subula Rabbiki zululaa; yakhruju mim butoonihaa sharaabum mukh talifun alwaanuhoo feehi shifaaa'ul linnaas, innna fee zaalika la Aayatal liqawminy yatafakkaroon
لهوهودوا (فێرمان کردووه که) له ههموو بهرو بووم و (شیلهی گوڵان و شتی بهسوود) بخوات و پێمان ڕاگهیاندووه: ئهو نهخشانهی که پهروهردگارت بۆی کێشاویت به ملکهچیهوه ئهنجامی بده، (له دروست کردنی شانهو مژینی شیلهو دروستکردنی ههنگوین و پوورهدان بهدهوری شازداو بهخێوکردنی گهراکان... هتد)، جا لهناو سکی ئهو ههنگانهوه شلهیهکی ڕهنگ جیاواز دێته دهرهوه که شیفای تیادایه بۆ (زۆر نهخۆشی) خهڵکی (سهرهڕای تامی شیرین و خۆشی)، بهڕاستی ئالهمهشدا بهڵگهو نیشانهی بههێز ههیه بۆ کهسانێك بیر بکهنهوه (سهرنج بدهن له ههنگ و شانهکانی له فڕین و هاتووچۆی، له ههنگوین و تام و بۆن و ڕهنگی، له..، له.. هتد).
وَٱللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّىٰكُمْ ۚ وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَىٰٓ أَرْذَلِ ٱلْعُمُرِ لِكَىْ لَا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍۢ شَيْـًٔا ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌۭ قَدِيرٌۭ
Wallaahu khalaqakum suma tatawaffaakum; wa minkum many-yuradu ilaaa arzalil 'umuri likai laa ya'lama ba'da 'ilmin shai'aa; innal laaha 'Aleemun Qadeer
(خهڵکینه) بهڕاستی ههر خوا دروستی کردوون و پاشان ههر ئهویش دهتانمرێنێت، ههتا تهمهنی درێژ دهبێت و دهبرێتهوه بۆ لاوازترین تهمهن (کهنهفهتی و کهفتهکاری) تاوهکو دهگاته ڕادهیهك که دوای ئهو ههموو زانستی و زانیاری و تێگهیشتنهی که ههی بوو، ههموو شتێکی لهبیر دهچێتهوه و هیچ نازانێت، بهڕاستی ههر خوا زاناو بهدهسهڵاته.
وَٱللَّهُ فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلَىٰ بَعْضٍۢ فِى ٱلرِّزْقِ ۚ فَمَا ٱلَّذِينَ فُضِّلُوا۟ بِرَآدِّى رِزْقِهِمْ عَلَىٰ مَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُهُمْ فَهُمْ فِيهِ سَوَآءٌ ۚ أَفَبِنِعْمَةِ ٱللَّهِ يَجْحَدُونَ
Wallaahu faddala ba'dakum 'alaa ba'din fir rizq; famal lazeena fuddiloo biraaaddee rizqihim 'alaa maa malakat aimaanuhum fahum feehi sawaaa'; afabini'matil laahi yajhadoon
خوا لهبهخشینی ڕزق و ڕۆزیدا بهشی ههندێکتانی زۆرترداوه له ههندێکی ترتان (بۆ تاقیکردنهوهتان)، جا ئهوانهی که ڕزق و ڕۆزی زیاتریان پێدراوه ئامادهنین که بهندهکانیان و بهردهستهکانیان بهێننه ڕیزی خۆیان و بیانکهنه شهریك (له خانوو بهرهو ماڵ و سامانیاندا)، ئینجا ئهوانیش یهکسان بن تیایدا (ئێوه له ژیانی دنیای خۆتاندا کاری وا ناکهن و بهڕهوای نازانن، ئیتر چۆن بۆ خوای گهوره، بهڕهوای دهزانن که بهندهکانی ببنه شهریکی و یاسادانهر) جا ئایا ئهوانه ئینکاری نازو نیعمهتهکانی خوا دهکهن؟!
وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَٰجًۭا وَجَعَلَ لَكُم مِّنْ أَزْوَٰجِكُم بَنِينَ وَحَفَدَةًۭ وَرَزَقَكُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِ ۚ أَفَبِٱلْبَٰطِلِ يُؤْمِنُونَ وَبِنِعْمَتِ ٱللَّهِ هُمْ يَكْفُرُونَ
Wallaahu ja'ala lakum min anfusikum azwaajanw wa ja'ala lakum min azwaajikum baneena wa hafadatanw wa razaqakum minat yaiyibaat; afabil baatili yu'minoona wa bini'matil laahi hum yakkfuroon
خوا ههر له خۆتان هاوسهرانی بۆ فهراههم هێناون، ههر له ڕێگهی هاوسهرانتانهوه کوڕو کوڕهزای پێبهخشیوون و له ههموو ڕزق و ڕۆزیهکی چاك و پاك و بهسوود بههرهوهری کردوون، (لهگهڵ ئهو ڕاستیانهدا) ئایا ئهوانه ههر بڕوا بهشتی پووچ و ناحهقی دهکهن و له بهرامبهر نازو نیعمهتهکانی خواوه ئهوانه ههر ناشوکرو سوپاس ناپهزێری و بێ باوهڕ دهبن؟
وَيَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَمْلِكُ لَهُمْ رِزْقًۭا مِّنَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ شَيْـًۭٔا وَلَا يَسْتَطِيعُونَ
Wa ya'budoona min doonil laahi maa laa yamliku lahum rizqam minas samaawaati wal ardi shai'anw wa laa yastatee'oon
ئهو (خهڵکه سهرگهردانه) شتێك دهپهرستن له جیاتی خوا، که هیچ جۆره ڕزق و ڕۆزیهکی ئهوانی بهدهست نیه له ئاسمانهکان و زهویدا، ناشتوانن هیچ بهدهست بن!!
فَلَا تَضْرِبُوا۟ لِلَّهِ ٱلْأَمْثَالَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
Falaa tadriboo lillaahil amsaal; innal laaha ya'lamu wa antum laa ta'lamoon
کهوابوو ئێوه ئهی خوا نهناسان نموونه مههێننهوه بۆ خواو بهراوردی ههڵه مهکهن (دهیانوت پیاوانی پاشا خزمهتکاریان ههیه، پیاوانی پاشاش خزمهتکاری پاشان!!)، چونکه خوا خۆی ههموو شتێك چاك دهزانێت، بهڵام ئێوه نهزان و نهفامن.
۞ ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلًا عَبْدًۭا مَّمْلُوكًۭا لَّا يَقْدِرُ عَلَىٰ شَىْءٍۢ وَمَن رَّزَقْنَٰهُ مِنَّا رِزْقًا حَسَنًۭا فَهُوَ يُنفِقُ مِنْهُ سِرًّۭا وَجَهْرًا ۖ هَلْ يَسْتَوُۥنَ ۚ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ۚ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
Darabal laahu masalan 'abdam mammlookal laa yaqdiru 'alaa shai'inw wa marrazaqnaahu mminnaa rizqan hasanan fahuwa yunfiqu minhu sirranw wa jahra; hal yasta-woon; alhamdu lillaah; bal aksaruhum laa ya'lamoon
خوا نموونهی هێناوهتهوه به کهسێکی بهنده که بێ دهسهڵاتهو هیچ شتێکی نیه، له بهرامبهر ئهو کهسهدا که له ڕزق و ڕۆزی چاك و زۆر بههرهوهرمان کردووه، به ئارهزووی خۆی لێی دهبهخشێت بهنهێنی و ئاشکرا، ئایا ئهو دوو کهسه وهك یهکن؟! سوپاس و ستایش بۆ خوا (که پهروهردگارێکی کاربهجێ یه) بهڵام زۆربهی ئهو خهڵکه نازانن و لهم ڕاستیانه سهریان دهرناچێت (چونکه تهنها دنیا دهبینن).
وَضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلًۭا رَّجُلَيْنِ أَحَدُهُمَآ أَبْكَمُ لَا يَقْدِرُ عَلَىٰ شَىْءٍۢ وَهُوَ كَلٌّ عَلَىٰ مَوْلَىٰهُ أَيْنَمَا يُوَجِّههُّ لَا يَأْتِ بِخَيْرٍ ۖ هَلْ يَسْتَوِى هُوَ وَمَن يَأْمُرُ بِٱلْعَدْلِ ۙ وَهُوَ عَلَىٰ صِرَٰطٍۢ مُّسْتَقِيمٍۢ
Wa darabal laahu masalar rajulaini ahaduhumaaa abkamu laa yaqdiru 'alaa shai'inw wa huwa kallun 'alaa mawlaahu ainamaa yuwajjihhu laa yaati bikhairin hal yastawee huwa wa many-yaamuru bil'adli wa huwa 'alaa Siraatim MMustaqeem
ههروهها خوا نموونهی هێناوهتهوه به دوو پیاو که یهکێکیان ڵاڵ بێت و هیچی بۆ نهوترێت و هیچی بۆ نهکرێت و بووبێته بار بهسهر هاوهڵ و کهس و کاریهوه، بۆ ههرچی و بۆ ههر کوێ ڕهوانه بکرێت خێر ناداتهوه، ئایا ئهو کهسه، وهکو ئهو کهسه وایه که (بهوپهڕی ئازادیهوه)، فهرمان به دادو دادپهروهری بدات و ڕێبازی ڕاست و دروست دهگرێته بهر؟!
وَلِلَّهِ غَيْبُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَمَآ أَمْرُ ٱلسَّاعَةِ إِلَّا كَلَمْحِ ٱلْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌۭ
Wa lillaahi ghaibus samaawaati wal ard; wa maaa amrus Saa'ati illaa kalamhil basari aw huwa aqrab; innal laaha 'alaaa kulli shai'in Qadeer
ههرچی نهێنی و شاراوه ههیه له ئاسمانهکان و زهویدا ههر بۆ خوایهو بهرپا بوونی قیامهت پێش نایهت وهك چاو تروکاندنێك نهبێت یان کهمتر لهوهش، بهڕاستی خوا دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه.
وَٱللَّهُ أَخْرَجَكُم مِّنۢ بُطُونِ أُمَّهَٰتِكُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَيْـًۭٔا وَجَعَلَ لَكُمُ ٱلسَّمْعَ وَٱلْأَبْصَٰرَ وَٱلْأَفْـِٔدَةَ ۙ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
Wallaahu akhrajakum mim butooni ummahaatikum laa ta'lamoona shai'anw wa ja'ala lakumus sam'a wal absaara wal af'idata la'allakum tashkuroon
خوا ئێوهی له سکی دایکتان دهرهێناوه بێ ئهوهی هیچ شتێك بزانن، ئینجا دهزگای بیستن و بینین و تێگهیشتنی بۆ دابین کردوون، بۆ ئهوهی سوپاسگوزاری بکهن.
أَلَمْ يَرَوْا۟ إِلَى ٱلطَّيْرِ مُسَخَّرَٰتٍۢ فِى جَوِّ ٱلسَّمَآءِ مَا يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا ٱللَّهُ ۗ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَٰتٍۢ لِّقَوْمٍۢ يُؤْمِنُونَ
Alam yaraw ilat tairi musakhkharaatin fee jawwis samaaa'i maa yumsikuhunna illal laah; inna fee zaalika la Aayaatil liqawminy yu'minoon
ئایا باڵندهکانیان نهبینیوهو سهرنجیان نهداون چۆن له ههوای ئاسماندا بارهێنراون بۆ فڕین؟، کێ دهتوانێت ڕایانبگرێت بهئاسمانهوه جگه له خوای گهوره (ههوا، چرکهیهکی زۆر کهمه، کهچی ئهم ههموو جۆره باڵه فڕه تیایدا به سهربهستی دهفڕێت، بێگومان ئهم ڕهحمهتهی خوا ههموو فڕۆکهو باڵه فڕێکی دهست کردی ئادهمیزادیشی گرتۆتهوه، که له بنهڕهتدا دهستکاری خوای باڵادهستن)، بهڕاستی ئا لهوهدا بهڵگهو نیشانهی زۆر ههن بۆ کهسانێك باوهڕ دههێنن.
وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّنۢ بُيُوتِكُمْ سَكَنًۭا وَجَعَلَ لَكُم مِّن جُلُودِ ٱلْأَنْعَٰمِ بُيُوتًۭا تَسْتَخِفُّونَهَا يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ إِقَامَتِكُمْ ۙ وَمِنْ أَصْوَافِهَا وَأَوْبَارِهَا وَأَشْعَارِهَآ أَثَٰثًۭا وَمَتَٰعًا إِلَىٰ حِينٍۢ
Wallaahu ja'ala lakum min juloodil an'aami buyootan tastakhif foonahaa yawma za'nikum wa yawma iqaamatikum wa min aswaafihaa wa awbaarihaa wa ash'aarihaaa asaasanw wa mataa'an ilaa been
ههر خوایه (که ههموو شتێکی بۆ ڕهخساندوون تا ماڵ و خانووبهره بۆ خۆتان دروست بکهن) ماڵهکانتانی بۆ کردوون بههۆی ئارامگرتن و حهوانهوهو له پێست و مووی ماڵاتیش دهتوانن شوێن و جێگه بۆ خۆتان بسازێنن، پاشان بهئاسانی بیگوێزنهوه لهکاتی کۆچتاندا، بهئاسانی ههڵی بدهن لهکاتی نیشتهجێ بوونتاندا و له خوری و کوڵك و مووهکهی، دهتوانن کهل و پهل و شتومهك بۆ خۆتان دروست بکهن و تاماوهیهك سوودیان لێ وهربگرن.
وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّمَّا خَلَقَ ظِلَٰلًۭا وَجَعَلَ لَكُم مِّنَ ٱلْجِبَالِ أَكْنَٰنًۭا وَجَعَلَ لَكُمْ سَرَٰبِيلَ تَقِيكُمُ ٱلْحَرَّ وَسَرَٰبِيلَ تَقِيكُم بَأْسَكُمْ ۚ كَذَٰلِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُۥ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُونَ
Wallaahu ja'ala lakum mimmaa khalaqa zilaalanw wa ja'ala lakum minal jibaali aknaananw wa ja'ala lakum saraabeela taqeekumul harra wa saraabeela taqeekum baasakum; kazaalika yutimmu ni'matahoo alaikum la'allakum tuslimoon
خوا لهو شتانهی که دروستی کردووه سێبهری بۆ ئێوه ڕهخساندووه، له کێوهکانیشدا کون و کهلێن و ئهشکهوتی سازاندووهو پۆشاکی بۆتان بهدیهێناوه تا له گهرماو (سهرما) بتانپارێزێت، ههروهها جۆرهها پۆشاکی تر بۆ بهدیهێناون بۆ پاڕاستنی گیانتان لهکاتی جهنگ و شهڕو شۆڕدا (وهکو زرێ و شتومهکی تر)، ئا بهو شێوهیه پهروهردگارتان نازو نیعمهتی خۆیتان بهتهواوی بهسهردا دهڕژێنێت بۆ ئهوهی ملکهچ و فهرمانبهردار بن.
فَإِن تَوَلَّوْا۟ فَإِنَّمَا عَلَيْكَ ٱلْبَلَٰغُ ٱلْمُبِينُ
Fa in tawallaw fa innamaa 'alaikal balaaghul mubeen
(لهگهڵ ئهم ههموو بهڵگهو نازو نیعمهتانهدا) ئهگهر ئهوانه ههر پشتیان ههڵبکهن و ڕوو وهڕبگێڕن (ئهوه خهمت نهبێت ههر خۆیان زهرهر دهکهن) چونکه بهڕاستی ئهرکی سهرشانی تۆ ئهوهیه که به جوانی و تێرو تهواوی بانگهوازهکه بگهیهنیت.
يَعْرِفُونَ نِعْمَتَ ٱللَّهِ ثُمَّ يُنكِرُونَهَا وَأَكْثَرُهُمُ ٱلْكَٰفِرُونَ
Ya'rifoona ni'matal laahi summa yunkiroonahaa wa aksaruhumul kaafiroon
(بێ سهلیقهو نهفامان) نازو نیعمهتهکانی خوا دهناسن و بههرهی لێ دهبهن، پاشان ئینکاری دهکهن و قهدری نازانن (بهدنمهك و سپڵهن)، زۆربهیان بێ دین و بێ باوهڕن.
وَيَوْمَ نَبْعَثُ مِن كُلِّ أُمَّةٍۢ شَهِيدًۭا ثُمَّ لَا يُؤْذَنُ لِلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَلَا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ
Wa yawma nab'asu min kulli ummatin shaheedan summa laa yu'zanu lillazeena kafaroo wa laa hum yusta'taboon
ڕۆژێك دێت لهههر گهل و نهتهوهیهکدا پێغهمبهرێك بۆ شایهتی دههێنینه مهیدان، لهوهودوا بههیچ جۆرێك مۆڵهت بهوانه نادرێت که بێ باوهڕ بوون و پاکانهیان لێ وهرناگیرێت.
وَإِذَا رَءَا ٱلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ ٱلْعَذَابَ فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ وَلَا هُمْ يُنظَرُونَ
Wa izaa ra al lazeena zalamul 'azaaba falaa yukhaf fafu 'anhum wa laa hum yunzaroon
کاتێك ستهمکاران سزای سهختی دۆزهخ دهبینن (داوای سووك کردنی دهکهن) ئهوه سووك ناکرێت لهسهریان، هیچ جۆره مۆڵهتێکیشیان نادرێت.
وَإِذَا رَءَا ٱلَّذِينَ أَشْرَكُوا۟ شُرَكَآءَهُمْ قَالُوا۟ رَبَّنَا هَٰٓؤُلَآءِ شُرَكَآؤُنَا ٱلَّذِينَ كُنَّا نَدْعُوا۟ مِن دُونِكَ ۖ فَأَلْقَوْا۟ إِلَيْهِمُ ٱلْقَوْلَ إِنَّكُمْ لَكَٰذِبُونَ
Wa izaa ra al lazeena ashrakoo shurakaaa'ahum qaaloo Rabbana haaa'ulaaa'i shurakaaa'unal lazeena kunnaa nad'oo min doonika fa alqaw ilaihimul qawla innakum lakaaziboon
(لهناو دۆزهخدا) کاتێکیش ئهوانهی که هاوهڵیان داناوه، بتهکان و ئهو کهس و شتانه دهبینن که جاران دهیانپهرست، ئهوه دهڵێن: پهروهردگارا ئا ئهوانه، ئهو شتانهن که له جیاتی تۆ هاناو هاوارمان بۆ دهبردن لهجیاتی تۆ، ئهوانیش قسهکه دهدهنهوه بهسهریانداو دهڵێن: بهڕاستی ئێوه درۆ دهکهن و ڕاست ناکهن.
وَأَلْقَوْا۟ إِلَى ٱللَّهِ يَوْمَئِذٍ ٱلسَّلَمَ ۖ وَضَلَّ عَنْهُم مَّا كَانُوا۟ يَفْتَرُونَ
Wa alqaw ilal laahi yawma'izinis salama wa dalla 'anhum maa kaanoo yaftaroon
ئهو ڕۆژه ههموویان خۆیان تهسلیمی خوا کرد به ملکهچی و زهلیلی، ههرچیش ههڵیاندهبهست و ئومێدیان پێی بوو لێیان بزر بوو (ئیتر بۆ ههمیشه ههناسه ساردو ڕیسوان).
ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَصَدُّوا۟ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ زِدْنَٰهُمْ عَذَابًۭا فَوْقَ ٱلْعَذَابِ بِمَا كَانُوا۟ يُفْسِدُونَ
Allazeena kafaroo wa saddoo 'an sabeelil laahi zidnaahum 'azaaban fawqal 'azaabi bimaa kaanoo yufsidoon
ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون و بهربهستیان دهخسته سهر ڕێبازی خواو کۆسپیان دادهنا له بهردهم ئاینی خوادا، سزامان لهسهریهك بۆ کهڵهکه کردن، بههۆی ئهوهوه که زۆر ههوڵ و کۆششیان دهدا بۆ بڵاوکردنهوهی فهسادو تاوان و خراپه (لهناو خهڵکیدا).
وَيَوْمَ نَبْعَثُ فِى كُلِّ أُمَّةٍۢ شَهِيدًا عَلَيْهِم مِّنْ أَنفُسِهِمْ ۖ وَجِئْنَا بِكَ شَهِيدًا عَلَىٰ هَٰٓؤُلَآءِ ۚ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ ٱلْكِتَٰبَ تِبْيَٰنًۭا لِّكُلِّ شَىْءٍۢ وَهُدًۭى وَرَحْمَةًۭ وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ
Wa yawma nab'asu fee kulli ummmatin shaheedan 'alaihim min anfusihim wa ji'naa bika shaheedan 'alaa haaa'ulaaa'; wa nazzalnaa 'alaikal Kitaaba tibyaanal likulli shai'inw wa hudanw wa rahmatanw wa bushraa lilmuslimeen
ڕۆژێك دێت له ههموو ئوممهتێکدا شایهتێك دهنێرین له خۆیان بۆ سهریان، تۆشمان هێناوه (ئهی محمد صلی الله علیه وسلم) که شایهت بیت لهسهر ئهو خهڵکه، قورئانیشمان بۆ تۆ دابهزاندووه، ڕوونکهرهوهی ههموو شتێکه، هیدایهت بهخش و ڕهحمهتهو مزگێنیشه بۆ موسوڵمانان.
۞ إِنَّ ٱللَّهَ يَأْمُرُ بِٱلْعَدْلِ وَٱلْإِحْسَٰنِ وَإِيتَآئِ ذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَيَنْهَىٰ عَنِ ٱلْفَحْشَآءِ وَٱلْمُنكَرِ وَٱلْبَغْىِ ۚ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
Innal laaha yaamaru bil 'adli wal ihsaani wa eetaaa'i zil qurbaa wa yanhaa 'anil fahshaaa'i wal munkari walbagh-i' ya'izukum la'allakum tazakkkaroon
بهڕاستی خوا فهرمان دهدات به دادپهروهری و چاکهکاری و یارمهتیدان و بهخشندهیی به خزمان و قهدهغه له گوناهو تاوان و دهستدرێژی دهکات (بۆ سهر ماڵ و نهفس و نامووس) و ئامۆژگاریتان دهکات بۆ ئهوهی یاداوهری وهربگرن و تێفکرن و (ههر چاکه بکهن).
وَأَوْفُوا۟ بِعَهْدِ ٱللَّهِ إِذَا عَٰهَدتُّمْ وَلَا تَنقُضُوا۟ ٱلْأَيْمَٰنَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ ٱللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلًا ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ
Wa awfoo bi Ahdil laahi izaa 'aahattum wa laa tanqudul aimaana ba'da tawkeedihaa wa qad ja'altumul laaha 'alaikum kafeelaa; innal laaha ya'lamu maa taf'aloon
بهوهفاو به ئهمهك بن بۆ ئهنجامدانی پهیمانی خوا کاتێك بڕیاری دهدهن و سوێند و پهیمان و بهڵێنتان ههڵمهوهشێننهوه دوای ئهوهی که دووپات کرابۆوه و تهئکیدی لهسهر کرابوو، له کاتێکدا که ئێوه خواتان کردۆته کهفیل و زامن بهسهر خۆتانهوه، بێگومان خوا دهزانێت بهو کارو کردهوانهی که دهیکهن.
وَلَا تَكُونُوا۟ كَٱلَّتِى نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِنۢ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنكَٰثًۭا تَتَّخِذُونَ أَيْمَٰنَكُمْ دَخَلًۢا بَيْنَكُمْ أَن تَكُونَ أُمَّةٌ هِىَ أَرْبَىٰ مِنْ أُمَّةٍ ۚ إِنَّمَا يَبْلُوكُمُ ٱللَّهُ بِهِۦ ۚ وَلَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ مَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ
Wa laa takoonoo kallatee naqadat ghazlahaa mim ba'di quwwatin ankaasaa; tattakhizoona aimaanakum dakhlalam bainakum an takoona ummatun hiya arbaa min ummah; innnamaa yablookumul laahu bih; wa la yubaiyinanna lakum yawmal Qiyaamati maa kuntum fee takhtalifoon
(کاتێك بهڵێن و پهیمانێك دهدهن ئهمهك و وهفاتان ههبێت بۆ ئهنجامدانی) وهکو ئهو ئافرهته مهبن که ڕیسهکهی دهکردهوه به خوری، دوای ڕستن و تۆکمهکردنی ههڵی دهوهشاندهوه، له کاتێکدا ئێوهش بهڵێن و سوێندو پهیمانتان بکهنه هۆی فێڵ و تهڵهکه له نێوانتاندا، نهوهکو دهستهو کۆمهڵێکی ژماره زۆرو دهسهڵاتدار پهلاماری دهستهیهکی تری کهم دهست و لاواز بدات، بێگومان خوا بهو جۆره شتانه تاقیتان دهکاتهوه، سوێند به خوا ههموو ئهو شتانهتان بۆ ڕوون دهکاتهوه که جیاوازی و کێشهتان تێدا ههبوو.
وَلَوْ شَآءَ ٱللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةًۭ وَٰحِدَةًۭ وَلَٰكِن يُضِلُّ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِى مَن يَشَآءُ ۚ وَلَتُسْـَٔلُنَّ عَمَّا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
Wa law shaaa'al laahu laja'alakum ummmatanw waahidatanw wa laakiny yudillu many-yashaaa'u wa yahdee many-yashaaa'; wa latus'alunna 'ammaa kuntum ta'maloon
خۆ ئهگهر خوا بیویستایه دهیکردن بهیهك ئوممهت (بهڵکو ڕێزی بۆ داناون و مۆڵهتی داون و سهربهستی کردوون)، بهڵام ئهوهی خوا بیهوێت گومڕای دهکات و ئهوهی بیهوێت ڕێنموویی دهکات (ئهڵبهته ویستی خوا دژایهتی ویستی ئادهمیزاد ناکات، ئهوهی بیهوێت ڕێبازی هیدایهت بگرێت ڕێنموویی دهکات، ئهوهش ڕێبازی گومڕایی بگرێته بهر مۆڵهتی دهدات و زۆری لێ ناکات)، بێگومان پرسیارتان لێ دهکرێت دهربارهی ئهو کارو کردهوانهی که ئهنجامتان دهدا.
وَلَا تَتَّخِذُوٓا۟ أَيْمَٰنَكُمْ دَخَلًۢا بَيْنَكُمْ فَتَزِلَّ قَدَمٌۢ بَعْدَ ثُبُوتِهَا وَتَذُوقُوا۟ ٱلسُّوٓءَ بِمَا صَدَدتُّمْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ ۖ وَلَكُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌۭ
Wa laa tattakhizooo aimaanakum dakhalam bainakum ftazilla qadamum ba'da subootihaa wa tazooqus sooo'a bimmaa sadattum 'an sabeelil laahi wa lakum 'azaabun 'azeem
نهکهن پهیمان و سوێندهکانتان بکهنه هۆی پیلان گێڕان و فێڵ و تهڵهکه له نێوانتاندا، (ئهو بڕیارو پهیمانانه ههڵنهوهشێت) تا پێ ههڵنهخلیسکێت دوای ئهوهی قایم وهستابوو، تاڵاوی ناخۆش نهچێژن کاتێك بههۆی ئهو کارهتانهوه بهربهست دهخهنه بهردهم ڕێبازی خوا، (ئهگهر وابکهن) ئهوکاته سزایهکی گهورهتان بۆ ههیه.
وَلَا تَشْتَرُوا۟ بِعَهْدِ ٱللَّهِ ثَمَنًۭا قَلِيلًا ۚ إِنَّمَا عِندَ ٱللَّهِ هُوَ خَيْرٌۭ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ
Wa laa tashtaroo bi 'ahdil laahi samanan qaleelaa; innamaa 'indal laahi huwa khairul lakum in kuntum ta'lamoon
(پهیمانی خوا مهشکێنن) و به ههڵوهشاندنهوهی بهنرخێکی کهم مهیگۆڕن، (ئهو نرخه ههرچهند بێ ههر کهمه) چونکه بێگومان ئهو بهشهی لای خوایه له بهههشتدا ههر ئهوه چاکتره بۆتان ئهگهر بزانن و تێبگهن.
مَا عِندَكُمْ يَنفَدُ ۖ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ بَاقٍۢ ۗ وَلَنَجْزِيَنَّ ٱلَّذِينَ صَبَرُوٓا۟ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ
maa 'indakum yanfadu wa maa 'indal laahi baaq; wa lanajziyannal lazeena sabarooo ajjrahum bi ahsani maa kaanoo ya'maloon
ئهوهی لای ئێوهیه و به ئێوه بهخشراوه، تهواو دهبێت، بهڵام ئهوهی لای خوایهو (له پێناوی ئهودا دهیبهخشن) ههر دهمێنێتهوه، (که پاداشتی بهههشتی بهرین و نهبڕاوهیه) سوێند به خوا بێگومان پاداشتی ئهوانهی که خۆگرو ئارامگر بوون بهجوانتر دهدهینهوه لهوهی که ئهوان دهیانکرد.
مَنْ عَمِلَ صَٰلِحًۭا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌۭ فَلَنُحْيِيَنَّهُۥ حَيَوٰةًۭ طَيِّبَةًۭ ۖ وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ
Man 'amila saaliham min zakarin aw unsaa wa huwa mu'minun falanuhyiyannahoo hayaatan taiiyibatanw wa lanajzi yannnahum ajrahum bi ahsani maa kaanoo ya'maloon
ئهوهی کارو کردهوهی چاکهی کردبێت، پیاو بێت یان ئافرهت له کاتێکدا بڕوادار بێت، سوێند به خوا بهژیانێکی کامهران و ئاسووده له دنیادا دهیژێنین، له قیامهتیشدا پاداشتیان بهجوانتر دهدهینهوه لهوهی که ئهوان دهیانکرد.
فَإِذَا قَرَأْتَ ٱلْقُرْءَانَ فَٱسْتَعِذْ بِٱللَّهِ مِنَ ٱلشَّيْطَٰنِ ٱلرَّجِيمِ
Fa izaa qara tal Quraana fasta'iz billaahi minashh Shai taanir rajeem
ئینجا کاتێك قورئانت خوێندو دهورت کردهوه، ئهوه پهنا بگره به خوا له شهیتانی نهفرین لێکراو.
إِنَّهُۥ لَيْسَ لَهُۥ سُلْطَٰنٌ عَلَى ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَلَىٰ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
Innahoo laisa lahoo sultaanun 'alal lazeena aamanoo wa 'alaa Rabbihim yatawakkaloon
بێگومان شهیتان دهسهڵاتی نیه بهسهر ئهوانهدا که باوهڕیان هێناوه و پشت به پهروهردگاریان دهبهستن...
إِنَّمَا سُلْطَٰنُهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ يَتَوَلَّوْنَهُۥ وَٱلَّذِينَ هُم بِهِۦ مُشْرِكُونَ
Innnamaa sultaanuhoo 'alal lazeena yatawallawnahoo wallazeena hum bihee mushrikoon
بهڕاستی تهنها دهسهڵاتی بهسهر ئهوانهدا ههیه که پشتیان پێ بهستووهو ملکهچ و فهرمانبهرداری ئهو دهبن، ههروهها ئهوانهش که هاوهڵگهرن بۆ پهروهردگار.
وَإِذَا بَدَّلْنَآ ءَايَةًۭ مَّكَانَ ءَايَةٍۢ ۙ وَٱللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوٓا۟ إِنَّمَآ أَنتَ مُفْتَرٍۭ ۚ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
Wa izaa baddalnaaa Aayatam makaana Aayatinw wal laahu a'lamu bimaa yunazzilu qaalooo innamaa anta muftar; bal aksaruhum laa ya'lamoon
کاتێکیش ئایهتێك دهخهینه جێی ئایهتێکی تر (بۆ ئهوهی پله به پله شتێك حهرام بکهین، یان دیاردهیهکی نهفامی لابهرین) خوایش خۆی دهزانێت چی دادهبهزێنێت و چ فهرمانێك دهدات، ئهوه نهفامان دهڵێن: (ئهی محمد صلی الله علیه وسلم) بێگومان تۆ ههر له خۆتهوه شت ههڵدهبهستیت، نهخێر وا نیه، (ئهو له خۆیهوه شت ناڵێت) بهڵکو زۆربهی ئهو نهفامانه تێناگهن و نازانن.
قُلْ نَزَّلَهُۥ رُوحُ ٱلْقُدُسِ مِن رَّبِّكَ بِٱلْحَقِّ لِيُثَبِّتَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَهُدًۭى وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ
Qul nazzalahoo Roohul Qudusi mir Rabbika bilhaqqi liyusabbital lazeena aamanoo wa hudanw wa bushraa lilmuslimeen
ئهی محمد صلی الله علیه وسلم پێیان بڵێ: ڕوح القدس، (جوبرهئیل، ئهم قورئانهی) له لایهن پهروهردگارتهوه به حهق و ڕاستی دابهزاندووه، بۆ ئهوهی ئهوانهی باوهڕیان هێناوه دامهزراو پایهدار بکات و ڕێنموویی و مژدهشه بۆ موسوڵمانان.
وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُۥ بَشَرٌۭ ۗ لِّسَانُ ٱلَّذِى يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِىٌّۭ وَهَٰذَا لِسَانٌ عَرَبِىٌّۭ مُّبِينٌ
Wa laqad na'lamu annahum yaqooloona innamaa yu'allimuhoo bashar; lisaanul lazee yulhidoona ilaihi a'ja miyyunw wa haaza lisaanun 'Arabiyyum mubeen
سوێند به خوا ئێمه بهڕاستی دهزانین بێ باوهڕان دهڵێن: ئهم قورئانه تهنها کهسێك فێری دهکات، (بهمهر جێك) زمانی ئهو کهسهی ئهوان دهڵێن قورئان فێری محمد دهکات، عهجهمیهو عهرهبی نیهو ڕهوان نیه، لهگهڵ ئهوهدا ئهم قورئانه به زمانی عهرهبی و پاراوو ڕوون و ئاشکرا داڕێژراوه.
إِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ لَا يَهْدِيهِمُ ٱللَّهُ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
Innal lazeena laa yu'minoona bi Aayaatil laahi laa yahdehimul laahu wa lahum 'azaabun aleem
بهڕاستی ئهوانهی که بڕوایان به ئایهتهکانی خوا نیه، خوای گهوره هیدایهت و ڕێنموویان ناکات، بهڵکو سزای به ئێشی بۆ ئاماده کردوون.
إِنَّمَا يَفْتَرِى ٱلْكَذِبَ ٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ ۖ وَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْكَٰذِبُونَ
Innamaa yaftaril kazibal lazeena laa yu'minoona bi Aayaatil laahi wa ulaaa'ika humul kaaziboon
بێگومان ههر ئهوانه درۆ ههڵدهبهستن که باوهڕیان به ئایهتهکانی خوا نیه، ههر ئهوانیش درۆزنن و درۆیان کردۆته پیشه.
مَن كَفَرَ بِٱللَّهِ مِنۢ بَعْدِ إِيمَٰنِهِۦٓ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُۥ مُطْمَئِنٌّۢ بِٱلْإِيمَٰنِ وَلَٰكِن مَّن شَرَحَ بِٱلْكُفْرِ صَدْرًۭا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌۭ مِّنَ ٱللَّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌۭ
man kafara billaahi mim ba'di eemaanihee illaa man ukriha wa qalbuhoo mutmma'innum bil eemaani wa laakim man sharaha bilkufri sadran fa'alaihim ghadabum minal laahi wa lahum 'azaabun 'azeem
ئهوهی پاشگهز بێتهوه له خوا ناسی، دوای باوهڕهێنانی، جگه لهوانهی که ناچار دهکرێن وشهی کوفر بێت بهسهر زاریاندا له کاتێکدا دڵیان پڕه له ئیمان، بهڵام ئهو کهسهی دڵی به کوفرو بێ دینی خۆش کردبێت، ئهوانه خهشم و قینی خوایان لهسهرهو سزای گهورهو سهخت و دژواریان بۆ ههیه.
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمُ ٱسْتَحَبُّوا۟ ٱلْحَيَوٰةَ ٱلدُّنْيَا عَلَى ٱلْءَاخِرَةِ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَا يَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلْكَٰفِرِينَ
Zaalika bi annahumus tahabbul hayaatad dunyaa 'alal Aakhirati wa annal laaha laa yahdil qawmal kaafireen
ئهو خهشم و قینهش لهبهر ئهوهیه چونکه بهڕاستی ئهوانه ژیانی دنیایان خۆش ویستووه تا ژیانی دواڕۆژ، بێگومان خوا هیدایهتی قهوم و کهسانی بێ باوهڕو خوا نهناس نادات.
أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ طَبَعَ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ وَسَمْعِهِمْ وَأَبْصَٰرِهِمْ ۖ وَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْغَٰفِلُونَ
Ulaaa'ikal lazeena taba'al laahu 'alaa quloobihim wa sam'ihim wa absaarihim wa ulaaa'ika humul ghaafiloon
ئهو جۆره کهسانه، ئهوانهن که خوا مۆری ناوه بهسهر دڵ و دهروون و دهزگای بیستن و بینینیانداو ئهوانه غافڵ و بێ ئاگان (له حهقیقهت و ڕاستیهکان).
لَا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِى ٱلْءَاخِرَةِ هُمُ ٱلْخَٰسِرُونَ
Laa jarama annnahum fil Aakhirati humul khassiroon
شتێکی ڕاستهو گومانی تێدانیه ئهوان له ڕۆژی قیامهتدا خهسارهتمهندو ڕیسواو زهرهرمهندن.
ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُوا۟ مِنۢ بَعْدِ مَا فُتِنُوا۟ ثُمَّ جَٰهَدُوا۟ وَصَبَرُوٓا۟ إِنَّ رَبَّكَ مِنۢ بَعْدِهَا لَغَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ
Summa inna Rabbaka lillazeena haajaroo mim ba'dimaa futinoo summma jaahadoo wa sabaroo inna Rabbaka mim ba'dihaa la Ghafoorur Raheem
پاشان بێگومان (ئهی محمد صلی الله علیه وسلم) پهروهردگاری تۆ بهنیسبهتی ئهوانهوه که کۆچیان کرد، دوای ئهوهی ئازارو ئهشکهنجهدران، لهوهودوا جیهادو کۆشش خۆگرییان بهردهوام بوو، بهڕاستی پهروهردگارت دوای ئهو پێشهاتانه زۆر لێخۆش بوو میهرهبانه (بهرامبهر ئهو ئیماندارانه).
۞ يَوْمَ تَأْتِى كُلُّ نَفْسٍۢ تُجَٰدِلُ عَن نَّفْسِهَا وَتُوَفَّىٰ كُلُّ نَفْسٍۢ مَّا عَمِلَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ
Yawma taatee kullu nafsin tujaadilu 'an nafsihaa wa tuwaffaa kullu nafsim maa 'amilat wa hum laa yuzlamoon
ڕۆژێك دێت که ههموو کهس خهمی خۆیهتی، بهرگری له خۆی دهکات، پاکانه بۆ خۆی دهکات، (گوێ بهکهسی تر نادات، ئهو ڕۆژه) ههرکهس پاداشتی کردهوهکانی دهدرێتهوه و ئهو خهڵکه ستهمیان لێ ناکرێت.
وَضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلًۭا قَرْيَةًۭ كَانَتْ ءَامِنَةًۭ مُّطْمَئِنَّةًۭ يَأْتِيهَا رِزْقُهَا رَغَدًۭا مِّن كُلِّ مَكَانٍۢ فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ ٱللَّهِ فَأَذَٰقَهَا ٱللَّهُ لِبَاسَ ٱلْجُوعِ وَٱلْخَوْفِ بِمَا كَانُوا۟ يَصْنَعُونَ
Wa darabal laahu masalan qaryatan kaanat aaminatam mutma'innatany yaaateehaa rizquhaa rghadam min kulli makaanin fakafarat bi an'umil laahi fa azaaqahal laahu libaasal joo'i walkhawfi bimaa kaanoo yasna'oon
خوا نموونهی هێناوهتهوه (به دانیشتوانی) شارێك که ژیانیان به هێمنی و ئاسوودهیی دهبرده سهر، له ههموو لایهکهوه ڕزق و ڕۆزی جۆراو جۆریان بۆ دههات (بهڵام له جیاتی سوپاسگوزاریی) ناشوکرو قهدرنهزانی نازو نیعمهتهکانی خوا بوون، ئینجا خوای گهوره پۆشاکی برسێتی و ترسی کرده کاڵای باڵایان و تاڵاوی نهداریی و ترسی پێ چهشتن له سهر ئهنجامی ئهو ئیش و کاره (ناپوخت و ناڕێکانهدا) که دهیانکرده پیشهی خۆیان.
وَلَقَدْ جَآءَهُمْ رَسُولٌۭ مِّنْهُمْ فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمُ ٱلْعَذَابُ وَهُمْ ظَٰلِمُونَ
Wa laqad jaaa'ahum Rasoolum minhum fakazzaboohu fa akhazahumul 'azaabu wa hum zaalimoon
سوێند به خوا بهڕاستی ئهوانه پێغهمبهرێکیان ههر له خۆیان بۆ هات، کهچی به درۆیان زانی و بڕوایان پێنهکرد، ئهوسا سزای سهختی خوایی گرتنی لهناوی بردن له کاتێکدا ئهوان ستهمکار بوون.
فَكُلُوا۟ مِمَّا رَزَقَكُمُ ٱللَّهُ حَلَٰلًۭا طَيِّبًۭا وَٱشْكُرُوا۟ نِعْمَتَ ٱللَّهِ إِن كُنتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ
Fakuloo mimmaa razaqa kumul laahu halaalan taiyibanw washkuroo ni'matal laahi in kuntum iyyaahu ta'budoon
جا ئێوه ئهی ئیمانداران بخۆن لهو ڕزق و ڕۆزیهی حهڵاڵ و پاکهی که خوا پێی بهخشیوون، ههمیشه شوکرو سوپاسی نازو نیعمهتی خوا بکهن، ئهگهر ئێوه تهنها ئهو زاته دهپهرستن.
إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ ٱلْمَيْتَةَ وَٱلدَّمَ وَلَحْمَ ٱلْخِنزِيرِ وَمَآ أُهِلَّ لِغَيْرِ ٱللَّهِ بِهِۦ ۖ فَمَنِ ٱضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍۢ وَلَا عَادٍۢ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ
Innamaa harrma 'alai kumul maitata waddama wa lahmal khinzeeri wa maaa uhilla lighairil laahi bihee famanid turra ghaira baaghinw wa laa 'aadin fa innal laaha Ghafoorur Raheem
(خوای پهروهردگار) تهنها مردارهوه بوو و، خوێن و، گۆشتی بهرازو، ئهو ماڵاتانهی که ناوی غهیری خوایان له کاتی سهربڕیندا لهسهر هێنراوه، حهرامی کردووه لێتان، جا ئهگهر کهسێك پێویستی ناچاری کرد به خواردنیان بێ زیادهڕهوی و له سنوور دهرچوون، ئهوه بهڕاستی خوا زۆر لێخۆشبوو به بهزهیی و دلۆڤانه.
وَلَا تَقُولُوا۟ لِمَا تَصِفُ أَلْسِنَتُكُمُ ٱلْكَذِبَ هَٰذَا حَلَٰلٌۭ وَهَٰذَا حَرَامٌۭ لِّتَفْتَرُوا۟ عَلَى ٱللَّهِ ٱلْكَذِبَ ۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلْكَذِبَ لَا يُفْلِحُونَ
Wa laa taqooloo limaa tasifu alsinatukumul kaziba haaza halaalunw wa haazaa haraamul litaftaroo 'alal laahil kazib; innal lazeena yaftaroona 'alal laahil kaziba laa yuflihoon
نهکهن بهقاڵهی دهم و زمانتان بڵێن ئهمه حهڵاڵهو ئهمه حهرامه، بۆ ئهوهی درۆ بهناوی خواو ئاینی خواوه ههڵبهستن، (دیاری کردنی حهڵاڵ و حهرام بهدهست ئێوه نیه، چونکه) بهڕاستی ئهوانهی درۆ بۆ خواو ئاینی خوا ههڵدهبهستن سهرفرازو سهرکهوتوو نابن.
مَتَٰعٌۭ قَلِيلٌۭ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌۭ
Mata'un qaleelunw wa lahum 'azaabun aleem
(ئهوانه له دنیادا) کهمێك ڕادهبوێرن، بهڵام له قیامهتدا سزای به ئێش و ئازاریان بۆ ئامادهیه.
وَعَلَى ٱلَّذِينَ هَادُوا۟ حَرَّمْنَا مَا قَصَصْنَا عَلَيْكَ مِن قَبْلُ ۖ وَمَا ظَلَمْنَٰهُمْ وَلَٰكِن كَانُوٓا۟ أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
Wa 'alal lazeena haadoo harramnaa ma qasasnaa 'alaika min qablu wa maa zalamanaahum wa laakin kaanoo anfusahum wa laakin kaanoo anfusahum yazlimoon
لهسهر ئهوانهش که بوونهته جوو، ههموو ئهو شتانهمان لهسهر حهرام کردوون که پێشتر بۆ تۆمان باس کردووه (له ئایهتی ١٤٦ سوورهتی الانعام دا) جا وهنهبێت ئێمه ستهممان لێکردبن بهڵکو ههر خۆیان ستهمیان له خۆیان دهکرد.
ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ عَمِلُوا۟ ٱلسُّوٓءَ بِجَهَٰلَةٍۢ ثُمَّ تَابُوا۟ مِنۢ بَعْدِ ذَٰلِكَ وَأَصْلَحُوٓا۟ إِنَّ رَبَّكَ مِنۢ بَعْدِهَا لَغَفُورٌۭ رَّحِيمٌ
Summma inna Rabbaka lillazeena 'amilus sooo'a bijahaalatin summa taaboo mim ba'di zaaalika wa aslahoo inna Rabbaka mim ba'dihaa la Ghafoorur Raheem
پاشان، بهڕاستی پهروهردگاری تۆ بۆ کهسانێك که گوناهو تاوانیان ئهنجامداوه به نهفامی، لهوهودوا پهشیمان بونهتهوه و تهوبهیان کردووهو چاکسازیان ئهنجامداوه، بێگومان پهروهردگاری تۆ دوای ئهو تهوبهو چاکهکاریه زۆر لێخۆشبوو میهرهبانه.
إِنَّ إِبْرَٰهِيمَ كَانَ أُمَّةًۭ قَانِتًۭا لِّلَّهِ حَنِيفًۭا وَلَمْ يَكُ مِنَ ٱلْمُشْرِكِينَ
Inna Ibraaheema kaana ummatan qaanital lillaahi Haneefanw wa lam yakuminal mushrikeen
بهڕاستی ئیبراهیم علیه السلام ههر خۆی ئومهتێك بوو، (ههر خۆی پێشهوایهك بوو) ملکهچ و فهرمانبهرداری خوا بوو و له ههموو بیرو باوهڕێکی چهوت بهدوور بوو، له موشریك و هاوهڵگهرانیش نهبوو...
شَاكِرًۭا لِّأَنْعُمِهِ ۚ ٱجْتَبَىٰهُ وَهَدَىٰهُ إِلَىٰ صِرَٰطٍۢ مُّسْتَقِيمٍۢ
Shaakiral li an'umih; ijtabaahu wa hadaahu ilaa Siraatim Muustaqeem
ههروهها زۆر سوپاسگوزاری خوا بوو له بهرامبهر نازو نیعمهتی بێ شوماری پهروهردگاریهوه، ئهویش ههڵی بژاردو ڕێنموویی کرد بۆ ڕێبازی ڕاست و دروست.
وَءَاتَيْنَٰهُ فِى ٱلدُّنْيَا حَسَنَةًۭ ۖ وَإِنَّهُۥ فِى ٱلْءَاخِرَةِ لَمِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ
Wa aatainaahu fid dunyaa hasanah; wa innahoo fil Aakhirati laminas saaliheen
ئێمه ههر له دنیادا چاکهمان پێبهخشی و پاداشتی چاکهمان دایهوه (به بهخشینی هاوسهری پاك و نهوهی خواناس) بهڕاستی ئهو له جیهانی داهاتوودا له ڕیزی چاکاندایه (که ڕێزدارو بهختهوهرو کامهرانن).
ثُمَّ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ أَنِ ٱتَّبِعْ مِلَّةَ إِبْرَٰهِيمَ حَنِيفًۭا ۖ وَمَا كَانَ مِنَ ٱلْمُشْرِكِينَ
Summma awhainaa ilaika anit tabi' Millata Ibraaheema haneefaa; wa maa kaana minal mushrikeen
لهوهودوا (دوای چهندهها سهده) وهحی و نیگامان بۆ تۆ (ئهی محمد صلی الله علیه وسلم) نارد که شوێنی ئاین و بهرنامهی ئیبراهیم بکهویت که به دوور بووه له ههموو بیرو باوهڕێکی چهوت، ئهو له دهستهی موشریك و هاوهڵگهران نهبووه.
إِنَّمَا جُعِلَ ٱلسَّبْتُ عَلَى ٱلَّذِينَ ٱخْتَلَفُوا۟ فِيهِ ۚ وَإِنَّ رَبَّكَ لَيَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ فِيمَا كَانُوا۟ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ
Innnamaa ju'ilas Sabtu 'alal lazeenakhtalafoo feeh; wa inna Rabbaka la yahkumu bainahum Yawmal Qiyaamati feemaa kaanoo feehi yakhtalifoon
بهڕاستی قهدهغهکردنی کاروباری دنیایی له ڕۆژانی شهموواندا تهنها لهسهر ئهوانه بڕیار درا که کێشهیان ههبوو تیایدا، بێگومان پهروهردگاری تۆ فهرمانڕهوایی دهکات له نێوانیاندا له ڕۆژی قیامهتدا لهسهر ئهو شتانهی که ئهوان کێشهو جیاوازیان تێدا دهکرد.
ٱدْعُ إِلَىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِٱلْحِكْمَةِ وَٱلْمَوْعِظَةِ ٱلْحَسَنَةِ ۖ وَجَٰدِلْهُم بِٱلَّتِى هِىَ أَحْسَنُ ۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ ۖ وَهُوَ أَعْلَمُ بِٱلْمُهْتَدِينَ
Ud'u ilaa sabeeli Rabbika bilhikmati walmaw 'izatil hasanati wa jaadilhum billatee hiya ahsan; inna Rabbaka huwa a'almu biman dalla 'an sabeelihee wa Huwa a'lamu bilmuhtadeen
(ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم، ئهی ئیماندار) بانگهواز بکه بۆ لای بهرنامهو ڕێبازی پهروهردگارت بهحیکمهت و دانایی (بۆ ههندێك) و ئامۆژگاری جوان و بهجێ، (بۆ ههندێکی تر)و گفتو گۆو موجادهله بهجوانترین شێوه (لهگهڵ ههندێکی تردا به تایبهتی خاوهن کتێبهکان)، چونکه بهڕاستی پهروهردگارت ههر خۆی زانایه، که کێ گومڕایه، ههروهها ههر خۆیشی زانایه به هیدایهت و وهرگران.
وَإِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا۟ بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُم بِهِۦ ۖ وَلَئِن صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌۭ لِّلصَّٰبِرِينَ
Wa in 'aaqabtum fa'aaqiboo bimisli maa 'ooqibtum bihee wa la'in sabartum lahuwa khairul lissaabireen
ئهگهر ویستتان تۆڵه بکهنهوه، دهبێت ههر بهقهدهر ئهو ستهمهی که لێتان کراوه تۆڵه بکهنهوه، خۆ ئهگهر ئارام گرو خۆگر بن، ئهوه چاکتره بۆ ئارامگرو خۆگران.
وَٱصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ إِلَّا بِٱللَّهِ ۚ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُ فِى ضَيْقٍۢ مِّمَّا يَمْكُرُونَ
Wasbir wa maa sabruka illaa billaah; wa laa tahzan 'alaihim wa laa taku fee daiqim mimmaa yamkuroon
(ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم، ئهی ئیماندار) خۆگرو ئارامگربهو خۆگری و ئارامگریهکهشت تهنها بهکۆمهکی و یارمهتی خوا دهبێت بهکهسی تر ناکرێت، خهفهتیش مهخۆ له خوانهناسان که باوهڕ ناهێنن و دڵتهنگ مهبه له بهرامبهر ئهو پیلان و نهخشانهی که دوژمنان دهیگێڕن.
إِنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوا۟ وَّٱلَّذِينَ هُم مُّحْسِنُونَ
Innal laaha ma'al lazeenat taqaw wal lazeena hum muhsinoon
چونکه بهڕاستی خوا لهگهڵ ئهو کهسانهدایه که خۆیان پاڕاستووه له گوناهو ههروهها ئهوانهش که چاکهکارو چاکهخوازن.
گوێبگرە لە قورئانی پیرۆز بە دەنگی ڕەوان
گوێبگرە بە دەنگ