سورة النمل
بەشی 27 | 93 ئایەت
وەرگێڕان: بورهان محمد ئەمین
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ طسٓ ۚ تِلْكَ ءَايَٰتُ ٱلْقُرْءَانِ وَكِتَابٍۢ مُّبِينٍ
Taa-Seeen; tilka Aayaatul Qur-aani wa Kitaabim Mubeen
سهرنجی سهرهتای سورهتی (1لبقره) بده، ئهوه ئایهتهکانی ئهم قورئانهن و فهرمانی کتێبێکی پیرۆزو ئاشکرا و ڕوونه.
هُدًۭى وَبُشْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ
Hudanw wa bushraa lil mu'mineen
ڕێنمووی بهخش و مژده بهخشه به ئیمانداران (له ههموو سهردهمێکدا).
ٱلَّذِينَ يُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤْتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلْءَاخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ
Allazeena yuqeemoonas Salaata wa yu'toonaz Zakaata wa hum bil Aakhirati hum yooqinoon
ئهوانهی که نوێژهکانیان به چاکی ئهنجام دهدهن و زهکات دهبهخشن و باوهڕێکی بهتین و دامهزراویان به ڕۆژی قیامهت ههیه.
إِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِٱلْءَاخِرَةِ زَيَّنَّا لَهُمْ أَعْمَٰلَهُمْ فَهُمْ يَعْمَهُونَ
Innal lazeena laa yu'mimoona bil Aakhirati zaiyannaa lahum a'maalahum fahum ya'mahoon
بێگومان ئهوانهی باوهڕ به قیامهت ناهێنن، کارو کردهوه خراپهکانمان لهبهرچاو جوان کردوون، لهبهر ئهوه چاوی دڵیان کوێر بووه خراپی کردارهکانیان نابینن.
أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ لَهُمْ سُوٓءُ ٱلْعَذَابِ وَهُمْ فِى ٱلْءَاخِرَةِ هُمُ ٱلْأَخْسَرُونَ
Ulaaa'ikal lazeena lahum sooo'ul 'azaabi wa hum fil Aakhirati humul akhsaroon
ئائهوانه ئهوانهن ناخۆشترین و ناسۆرترین سزا بۆیان ئامهدهیه و ئهوان له قیامهتدا ههموو کهس خهسارهتمهندترن.
وَإِنَّكَ لَتُلَقَّى ٱلْقُرْءَانَ مِن لَّدُنْ حَكِيمٍ عَلِيمٍ
Wa innaka latulaqqal Qur-aana mil ladun Hakeemin 'Aleem
ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) بهڕاستی تۆ لهلایهن زاتێکی داناو زاناوه قورئان فێر دهکرێیت و پێت دهردرێت.
إِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِأَهْلِهِۦٓ إِنِّىٓ ءَانَسْتُ نَارًۭا سَـَٔاتِيكُم مِّنْهَا بِخَبَرٍ أَوْ ءَاتِيكُم بِشِهَابٍۢ قَبَسٍۢ لَّعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ
Iz qaala Moosaa li ahliheee inneee aanastu naaran saaateekum minhaa bikhabarin aw aateekum bishihaabin qabasil la'allakum tastaloon
یادیان بهێنه، کاتێک موسا (لهڕێگای گهڕانهوهیدا بۆ میسر) به هاوسهرهکهی وت: (ئێوه لێرهدا بمێننهوه) بهڕاستی من ئاگرێکم بهدی کردووه و دڵم پێی خۆشه، لهوێوه ههواڵێکتان بۆ دههێنم، یان سهلکه بزوتێکتان بۆ دههێنم، بۆ ئهوهی خۆتانی پێ گهرم بکهنهوه.
فَلَمَّا جَآءَهَا نُودِىَ أَنۢ بُورِكَ مَن فِى ٱلنَّارِ وَمَنْ حَوْلَهَا وَسُبْحَٰنَ ٱللَّهِ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
Falammaa jaaa'ahaa noodiya am boorika man finnnnaari wa man hawlahaa wa Subhaanal laahi Rabbil 'aalameen
جا کاتێک گهیشته لای ئهوهی به ئاگری زانی (بینی نوورو ڕووناکیهکی بێ وێنهیه) بانگی لێکرا: پیرۆزه ئهو کهسهی که لهپاڵ ئاگرهکهدایه و ئهو فریشتانهش که لهجێی ئاگره تایبهتیهکهدا ههن، پاکی و بێگهردی بۆ خوایه، که پهروهردگاری ههموو جیهانیانه.
يَٰمُوسَىٰٓ إِنَّهُۥٓ أَنَا ٱللَّهُ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ
Yaa Moosaaa innahooo Anal laahul 'Azeezul Hakeem
ئهی موسا ئهو کهسهی قسهت بۆ دهکات ئهوه بهڕاستی منم، ئهو خوایهی که باڵا دهست و دانایه.
وَأَلْقِ عَصَاكَ ۚ فَلَمَّا رَءَاهَا تَهْتَزُّ كَأَنَّهَا جَآنٌّۭ وَلَّىٰ مُدْبِرًۭا وَلَمْ يُعَقِّبْ ۚ يَٰمُوسَىٰ لَا تَخَفْ إِنِّى لَا يَخَافُ لَدَىَّ ٱلْمُرْسَلُونَ
Wa alqi 'asaak; falammmaa ra aahaa tahtazzu ka annahaa jaaannunw wallaa mudbiranw wa lam yu'aqqib; yaa Moosaa laa takhaf innee laa yakhaafu ladaiyal mursaloon
عهساکهت فڕێ بده، جاکاتێک فڕێیدا بینی، وهکو تولهمار بهخێرایی دهجووڵا، موسا ههڵات و پشتی تێکردو ئاوڕی نهدایهوه، (ئهوسا خوای گهوره فهرمووی): ئهی موسا مهترسه، چونکه بهڕاستی پێغهمبهران له لای من ناترسن و بیمیان نیه...
إِلَّا مَن ظَلَمَ ثُمَّ بَدَّلَ حُسْنًۢا بَعْدَ سُوٓءٍۢ فَإِنِّى غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ
Illaa man zalama summa baddala husnam ba'da sooo'in fa innee Ghafoorur Raheem
مهگهر کهسێک ستهمێکی کردبێت و پاشان چاکهکاری ئهنجام بدات دوای ئهوهی پێشتر ههڵهی ههبووه، ئهوه من بۆ ئهو جۆره کهسانه لێخۆشبوو میهرهبانم.
وَأَدْخِلْ يَدَكَ فِى جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَآءَ مِنْ غَيْرِ سُوٓءٍۢ ۖ فِى تِسْعِ ءَايَٰتٍ إِلَىٰ فِرْعَوْنَ وَقَوْمِهِۦٓ ۚ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ قَوْمًۭا فَٰسِقِينَ
Wa adkhil yadaka fee jaibika takhruj baidaaa'a min ghairisooo'in feetis'i Aayaatin ilaa Fir'awna wa qawmih; innahum kaanoo qawman faasiqeen
جا دهستهکهت بخهره گیرفانتهوه، ههر که دهرتهێنا به سپییهکی بێ عهیب دێته دهرهوه، ئهم دوو _ موعجیزه _یه له ڕیزی نۆ _ موعجیزه _ دایه بۆ فیرعهون و قهومهکهی، بهڕاستی ئهوانه قهومێکی له سنوور دهرچوو بوون.
فَلَمَّا جَآءَتْهُمْ ءَايَٰتُنَا مُبْصِرَةًۭ قَالُوا۟ هَٰذَا سِحْرٌۭ مُّبِينٌۭ
Falammaa jaaa'at hum Aayaatunaa mubsiratan qaaloo haazaa sihrum mubeen
جا کاتێک _ موعجیزه _ کانی ئێمهیان به ڕوونی و ئاشکرا بۆ هات و خرایه بهرچاویان وتیان: ئهمه جادوویهکی ئاشکرایه...
وَجَحَدُوا۟ بِهَا وَٱسْتَيْقَنَتْهَآ أَنفُسُهُمْ ظُلْمًۭا وَعُلُوًّۭا ۚ فَٱنظُرْ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلْمُفْسِدِينَ
Wa jahadoo bihaa wastaiqanat haaa anfusuhum zulmanw-wa 'uluwwaa; fanzur kaifa kaana 'aaqibatul mufsideen
جا ئهوانهی ههر ڕق ئهستوورییان کردو باوهڕیان پێی نهبوو، به زۆرداری و خۆبهزلزانی، له کاتێکدا له ناخی دهروونیانهوه ههستیان دهکرد حهقیقهتهو ڕاسته، ده تهماشا بکه و سهرنج بده بزانه سهرهنجامی تاوانباران و گوناهکاران چۆن بوو (چۆن تۆڵهمان لێ سهندن).
وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا دَاوُۥدَ وَسُلَيْمَٰنَ عِلْمًۭا ۖ وَقَالَا ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ٱلَّذِى فَضَّلَنَا عَلَىٰ كَثِيرٍۢ مِّنْ عِبَادِهِ ٱلْمُؤْمِنِينَ
Wa laqad aatainaa Daawooda wa sulaimaana 'ilmaa; wa qaalal hamdu lil laahil lazee faddalanaa 'alaa kaseerim min 'ibaadihil mu'mineen
سوێند بهخوا بێگومان ئێمه داود و سولهیمان زانیاری و زانستیمان بهخشی، ههردووکیان وتیان: سوپاس وستایش بۆ ئهو خوایهی که زیاده ڕێزی ئێمهی داوه بهسهر زۆرێک له بهنده ئیماندارهکانیدا.
وَوَرِثَ سُلَيْمَٰنُ دَاوُۥدَ ۖ وَقَالَ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ عُلِّمْنَا مَنطِقَ ٱلطَّيْرِ وَأُوتِينَا مِن كُلِّ شَىْءٍ ۖ إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ ٱلْفَضْلُ ٱلْمُبِينُ
Wa warisa Sulaimaanu Daawooda wa qaala yaaa aiyuhan naasu 'ullimnaa mantiqat tairi wa ooteenaa min kulli shai'in inna haazaa lahuwal fadlul mubeen
سولهیمان جێنشینی داودی باوکی بوو، ڕۆژێک وتی: ئهی خهڵکینه ئێمه فێری زمانی باڵنده کراوین و له ههموو شتێکمان پێدراوه، بهڕاستی ئهمه ههر فهزڵ و ڕێزێکی ئاشکرایه (لهلایهن خواوه پێمان بهخشراوه).
وَحُشِرَ لِسُلَيْمَٰنَ جُنُودُهُۥ مِنَ ٱلْجِنِّ وَٱلْإِنسِ وَٱلطَّيْرِ فَهُمْ يُوزَعُونَ
Wa hushira Sulaimaana junooduhoo minal jinni wal insi wattairi fahum yooza'oon
ههرچی سهربازو لهشکری سولهیمان ههبوو له پهری و ئادهمیزاد و باڵنده کۆکرانهوه و نمایشیان کرد به ڕیزو ڕێک و پێکی ههموویان بهسهرهتاو کۆتاییان یهکیان گرت.
حَتَّىٰٓ إِذَآ أَتَوْا۟ عَلَىٰ وَادِ ٱلنَّمْلِ قَالَتْ نَمْلَةٌۭ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّمْلُ ٱدْخُلُوا۟ مَسَٰكِنَكُمْ لَا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمَٰنُ وَجُنُودُهُۥ وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ
hattaaa izaaa ataw 'alaa waadin namli qaalat namlatuny yaaa aiyuhan namlud khuloo masaakinakum laa yahtimannakum Sulaimaanu wa junooduhoo wa hum laa yash'uroon
ههتا گهیشته دۆڵی مێرووله، مێرووله مێچکهیهک (هاواری کرد و) وتی: ئههای مێروولهینه، بچنه ماڵ و کون و کهلهبهرهکانتانهوه نهوهکو سولهیمان و سهربازانی پێشێلتان بکهن، لهکاتێکدا ههستتان پێناکهن.
فَتَبَسَّمَ ضَاحِكًۭا مِّن قَوْلِهَا وَقَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِىٓ أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ ٱلَّتِىٓ أَنْعَمْتَ عَلَىَّ وَعَلَىٰ وَٰلِدَىَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَٰلِحًۭا تَرْضَىٰهُ وَأَدْخِلْنِى بِرَحْمَتِكَ فِى عِبَادِكَ ٱلصَّٰلِحِينَ
Fatabassama daahikam min qawlihaa wa qaala Rabbi awzi'nee an ashkura ni'mata kal lateee an'amta 'alaiya wa 'alaa waalidaiya wa an a'mala saalihan tardaahu wa adkhilnee birahmatika fee 'ibaadikas saaliheen
سولهیمان (که گوێی له هاواری مێروولهکه بوو) زهردهخهنه گرتی و پێکهنی به هاوارو قسهکهی، بۆیه وتی: پهروهردگارا، یارمهتیم بده دڵ و دهروون و ڕۆح وگیانم کۆبکهرهوه، تا سوپاسگوزاری نازو نیعمهتهکانت بم که بهسهر من و دایک وباوکمدا ڕژاندووته، ههروهها کۆمهکیم بکه تا کاروکردهوهی چاکه ئهنجام بدهم که تۆ پێی ڕازیی بیت و به ڕهحمهت و میهرهبانی خۆت بمخهره ڕیزی بهنده چاکهکانتهوه.
وَتَفَقَّدَ ٱلطَّيْرَ فَقَالَ مَا لِىَ لَآ أَرَى ٱلْهُدْهُدَ أَمْ كَانَ مِنَ ٱلْغَآئِبِينَ
Wa tafaqqadat taira faqaala maa liya laaa aral hud hud, am kaana minal ghaaa'ibeen
(ئینجا سولهیمان) کهوته بهسهر کردنهوه و پشکنینی دهستهو تاقمی باڵندهکان و وتی: ئهوه بۆچی من پهپوو نابینم؟ یاخود لێره نیه و خۆی دزیوهتهوه و له نادیارهکانه!!
لَأُعَذِّبَنَّهُۥ عَذَابًۭا شَدِيدًا أَوْ لَأَا۟ذْبَحَنَّهُۥٓ أَوْ لَيَأْتِيَنِّى بِسُلْطَٰنٍۢ مُّبِينٍۢ
La-u'azzibanahoo 'azaaban shadeedan aw la azbahannahoo aw layaatiyannee bisultaanim mubeen
سوێند بێت ئهبێت سزایهکی زۆر سهختی بدهم یان سهری ببڕم، یان دهبێت به بهڵگهیهکی ئاشکراوه بێت بۆ لام.
فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍۢ فَقَالَ أَحَطتُ بِمَا لَمْ تُحِطْ بِهِۦ وَجِئْتُكَ مِن سَبَإٍۭ بِنَبَإٍۢ يَقِينٍ
Famakasa ghaira ba'eedin faqaala ahattu bimaa lam tuhit bihee wa ji'tuka min Sabaim binaba iny-yaqeen
(سولهیمان) زۆر چاوهڕێی نهکرد (پهپوو پهیدابوو، یهکسهر هات و نیشتهوه و) وتی: ئهوهی من پێم زانیووه تۆ پێت نهزانیووه، من له وڵاتی سهبهئهوه ههواڵێکی ڕاست و دروستم بۆ هێناویت!!
إِنِّى وَجَدتُّ ٱمْرَأَةًۭ تَمْلِكُهُمْ وَأُوتِيَتْ مِن كُلِّ شَىْءٍۢ وَلَهَا عَرْشٌ عَظِيمٌۭ
Innee wajattum ra atan tamlikuhum wa ootiyat min kulli shai'inw wa lahaa 'arshun 'azeem
بهڕاستی من بۆم دهرکهوت ئافرهتێک فهرمانڕهواییان دهکات و له ههموو جۆره دهسهڵات و نازو نیعمهتێکی پێبهخشراوه، تهختێکی پاشایهتی گهورهشی ههیه، بینیم خۆی و قهومهکهی سوژده بۆ خۆر دهبهن له جیاتی خوا، شهیتان کارو کردهوهی چهوتیانی بۆ ڕازاندوونهتهوه، بهو هۆیهوه ڕێبازی ڕاست و دروستی لێگرتوون، بۆیه ئهوان ڕێنمووی وهرناگرن.
وَجَدتُّهَا وَقَوْمَهَا يَسْجُدُونَ لِلشَّمْسِ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَزَيَّنَ لَهُمُ ٱلشَّيْطَٰنُ أَعْمَٰلَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ ٱلسَّبِيلِ فَهُمْ لَا يَهْتَدُونَ
Wajattuhaa wa qawmahaa yasjudoona lishshamsi min doonil laahi wa zaiyana lahumush Shaitaanu a'maalahum fasaddahum 'anis sabeeli fahum laa yahtadoon
بینیم که خۆی قهومهکهی سوجهدهیان دهبرد بۆ ڕۆژ له جیاتی خوا، وه (شهیتان) کاروکردهوهکانیانی شیرین و جوان کردبوو له بهرچاویان ههر بۆیه به هۆی ئهوه له ڕێگا لایان داوهو هیدایهتیان وهرنهگرتووه.
أَلَّا يَسْجُدُوا۟ لِلَّهِ ٱلَّذِى يُخْرِجُ ٱلْخَبْءَ فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَيَعْلَمُ مَا تُخْفُونَ وَمَا تُعْلِنُونَ
Allaa yasjudoo lillaahil lazee yukhrijul khab'a fis samaawaati wal ardi wa ya'lamu maa tukhfoona wa maa tu'linoon
(شهیتان ڕێی لێگرتن) بۆ ئهوهی سوژده نهبهن بۆ ئهو خوایهی که نهێنی دهردهکێشێت له ئاسمانهکان و زهویداو دهزانێت ئێوه چی دهشارنهوه و چیش ئاشکرا دهکهن...
ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ رَبُّ ٱلْعَرْشِ ٱلْعَظِيمِ ۩
Allaahu laaa ilaaha illaa Huwa Rabbul 'Arshil Azeem
خوا ئهو زاتهیه که جگه لهو خوایهکی تر نیه، خاوهنی تهختی مهزن وگهورهیه.
۞ قَالَ سَنَنظُرُ أَصَدَقْتَ أَمْ كُنتَ مِنَ ٱلْكَٰذِبِينَ
Qaala sananzuru asadaqta am kunta minal kaazibeen
سولهیمان وتی به پهپوو: ئێمه لهمهودوا لهو گوفتارهی تۆ دهکۆلینهوه، تابزانین ڕاست دهکهیت یان له ڕیزی درۆزنانیت.
ٱذْهَب بِّكِتَٰبِى هَٰذَا فَأَلْقِهْ إِلَيْهِمْ ثُمَّ تَوَلَّ عَنْهُمْ فَٱنظُرْ مَاذَا يَرْجِعُونَ
Izhab bikitaabee haaza fa alqih ilaihim summma tawalla 'anhum fanzur maazaa yarji'oon
(ئهوسا سولهیمان نامهیهکی نووسی و دای به پهپوو فهرمانی پێدا که): بڕۆ ئهم نامهیه ببه و (له شوێنێکی بهرچاودا) بۆیان فڕێ بده و پاشان (له پهنایهکدا) خۆت حهشار بده و بزانه دهڵێن چی و ج باس و خواسێک دهکهن.
قَالَتْ يَٰٓأَيُّهَا ٱلْمَلَؤُا۟ إِنِّىٓ أُلْقِىَ إِلَىَّ كِتَٰبٌۭ كَرِيمٌ
Qaalat yaaa aiyuhal mala'u innee ulqiya ilaiya kitaabun kareem
(شاژن هات ونامهی بینی و خوێندیهوه، پاشان وهزیران و ئهنجومهنهکهی خۆی کۆکردهوه و) وتی: ئهی ڕێزداران، بهڕاستی من نامهیهکی پیرۆزو بهڕێزم بۆ دانراوه.
إِنَّهُۥ مِن سُلَيْمَٰنَ وَإِنَّهُۥ بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
Innahoo min Sulaimaana wa innahoo bismil laahir Rahmaanir Raheem
نامهکه له سولهیمانهوه و به ناوی خوای بهخشندهی میهرهبانهوه (دهست پێ دهکات و دهڵێت):
أَلَّا تَعْلُوا۟ عَلَىَّ وَأْتُونِى مُسْلِمِينَ
Allaa ta'loo 'alaiya waa toonee muslimeen
خۆتان بهگهوره مهزانن و لێم یاخی مهبن و وهرن موسوڵمان ببن (واز له خۆر پهرستی بهێنن و بهدیهێنهری خۆر و مانگ و ئهستێرهو زهوی و... هتد بپهرستن).
قَالَتْ يَٰٓأَيُّهَا ٱلْمَلَؤُا۟ أَفْتُونِى فِىٓ أَمْرِى مَا كُنتُ قَاطِعَةً أَمْرًا حَتَّىٰ تَشْهَدُونِ
Qaalat yaaa aiyuhal mala'u aftoonee fee amree maa kuntu qaati'atan amran hattaa tashhhaddon
ئینجا بهڵقیس به ئاماده بووانی وت: ئهی ڕێزداران ڕاتان چیه، چی بکهم باشه، خۆ من هیچ بڕیارێکم نهداوه ههتا ئێوه لێی ئاگادار نهبوو بن و ڕاتان لهسهری نهدابێت.
قَالُوا۟ نَحْنُ أُو۟لُوا۟ قُوَّةٍۢ وَأُو۟لُوا۟ بَأْسٍۢ شَدِيدٍۢ وَٱلْأَمْرُ إِلَيْكِ فَٱنظُرِى مَاذَا تَأْمُرِينَ
Qaaloo nahnu uloo quwwatinw wa uloo baasin shadeed; wal amru ilaiki fanzuree maazaa taamureen
ئهنجومهنهکهی وتیان: خۆت دهزانیت که ئێمه خاوهنی هێزو تواناو دهسهڵاتی توندو تیژین، فهرمانیش فهرمانی تۆیه، بیر بکهرهوه و تێفکره چ فهرمانێک دهدهیت (ئێمه ئامادهین).
قَالَتْ إِنَّ ٱلْمُلُوكَ إِذَا دَخَلُوا۟ قَرْيَةً أَفْسَدُوهَا وَجَعَلُوٓا۟ أَعِزَّةَ أَهْلِهَآ أَذِلَّةًۭ ۖ وَكَذَٰلِكَ يَفْعَلُونَ
Qaalat innal mulooka izaa dakhaloo qaryatan afsadoohaa wa ja'alooo a'izzata ahlihaaa azillah; wa kazaalika yaf'aloon
بهڵقیس وتی: بهڕاستی لهشکری پاشاکان کاتێک چووبنه شارو دێهاتهکانهوه، وێران وکاولیان کردووه و تۆوی خراپهیان چاندووه، کهسانی خاوهن دهسهڵات و پیاوی ناوداری ئهو شوێنهیان زهلیل و ڕیسوا کردووه و ههمیشه ئهوه پیشهیانه و بهو جۆره دهکهن و ههرواش دهبن (بێگومان من حهز له کارهساتی وا ناکهم)...
وَإِنِّى مُرْسِلَةٌ إِلَيْهِم بِهَدِيَّةٍۢ فَنَاظِرَةٌۢ بِمَ يَرْجِعُ ٱلْمُرْسَلُونَ
Wa innee mursilatun ilaihim bihadiyyatin fanaaziratum bima yarji'ul mursaloon
بێگومان لهبهرئهوه من بڕیارمداوه که: دیاریهکیان بۆ بنێرم، جا چاوهڕێ دهکهم بزانم نوێنهرهکان چ ههواڵێکم بۆ دههێننهوه و (ههڵوێستی سولهیمان جۆن دهبێت).
فَلَمَّا جَآءَ سُلَيْمَٰنَ قَالَ أَتُمِدُّونَنِ بِمَالٍۢ فَمَآ ءَاتَىٰنِۦَ ٱللَّهُ خَيْرٌۭ مِّمَّآ ءَاتَىٰكُم بَلْ أَنتُم بِهَدِيَّتِكُمْ تَفْرَحُونَ
Falammaa jaaa'a Sulaimaana qaala atumiddoonani bimaalin famaaa aataakum bal antum bihadiy yatikum tafrahoon
جا کاتێک (نوێنهری) نێردراوهکان گهیشته لای سولهیمان، (ههواڵی دیاریهکهی گهیاند، سولهیمان به تووڕهییهوه) پێی وت: ئێوه دهتانهوێت به ماڵ و سامان ودیاری کۆمهکیم بکهن؟! من دڵنیام که ئهو شتانهی خوا پێی بهخشیووم لهوه چاکتر و بهنرختره که به ئێوهی بهخشیووه، نهخێر من بهو دیاریه دڵشاد نابم، بهڵکو ئێوه به دیاریهکهتان شاد دهبن.
ٱرْجِعْ إِلَيْهِمْ فَلَنَأْتِيَنَّهُم بِجُنُودٍۢ لَّا قِبَلَ لَهُم بِهَا وَلَنُخْرِجَنَّهُم مِّنْهَآ أَذِلَّةًۭ وَهُمْ صَٰغِرُونَ
Irji' ilaihim falanaatiyan nahum bijunoodil laa qibala lahum bihaa wa lanukhri jannahum minhaaa azillatanw wa hum saaghiroon
(ئهی نوێنهری بهڵقیس) بگهڕێرهوه بۆ لایان به خۆت و دیاریهکهتهوه، سوێند به خوا دهبێت به سهربازانێکهوه بچینه سهریان که نهیان دیبێت و نهتوانن بهرگری بکهن، دهبێت دهریان بکهین له وڵاتیان له کاتێکدا ئهوان زهلیل و ڕیسواو شکاون.
قَالَ يَٰٓأَيُّهَا ٱلْمَلَؤُا۟ أَيُّكُمْ يَأْتِينِى بِعَرْشِهَا قَبْلَ أَن يَأْتُونِى مُسْلِمِينَ
Qaala yaaa aiyuhal mala'u aiyukum yaateenee bi'arshihaa qabla ai yaatoonee muslimeen
(سولهیمان زانی ههڕهشهکهی کاریگهر دهبێت بۆیه ڕوو بهئهندامانی حکومهتهکهی) وتی: ئهی خهڵکینه کامتان دهتوانێت تهختی شاژنه بهڵقیسم بۆ بهێنێت پێش ئهوهی بێن بۆ لام و تهسلیم ببن.
قَالَ عِفْرِيتٌۭ مِّنَ ٱلْجِنِّ أَنَا۠ ءَاتِيكَ بِهِۦ قَبْلَ أَن تَقُومَ مِن مَّقَامِكَ ۖ وَإِنِّى عَلَيْهِ لَقَوِىٌّ أَمِينٌۭ
Qaala 'ifreetum minal jinni ana aateeka bihee qabla an taqooma mim maqaamika wa innee 'alaihi laqawiyyun ameen
دێوێک له پهریهکان وتی: من بۆت دههێنم پێش ئهوهی دهوام تهواو ببێت و له جێی خۆت ههستیت، بهڕاستی من بۆ ئهو کاره خۆم به بههێزو ئهمین دهزانم.
قَالَ ٱلَّذِى عِندَهُۥ عِلْمٌۭ مِّنَ ٱلْكِتَٰبِ أَنَا۠ ءَاتِيكَ بِهِۦ قَبْلَ أَن يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ ۚ فَلَمَّا رَءَاهُ مُسْتَقِرًّا عِندَهُۥ قَالَ هَٰذَا مِن فَضْلِ رَبِّى لِيَبْلُوَنِىٓ ءَأَشْكُرُ أَمْ أَكْفُرُ ۖ وَمَن شَكَرَ فَإِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِۦ ۖ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّى غَنِىٌّۭ كَرِيمٌۭ
Qaalal lazee indahoo 'ilmum minal Kitaabi ana aateeka bihee qabla ai yartadda ilaika tarfuk; falammaa ra aahu mustaqirran 'indahoo qaala haazaa min fadli Rabbee li yabluwaneee 'a-ashkuru am akfuru wa man shakara fa innamaa yashkuru linafsihee wa man kafara fa inna Rabbee Ghaniyyun Kareem
(بهڵام یهکێک له پیاو چاکان) که زانستی و زانیاری له (نهێنیهکانی) کتێبی تهورات ههبوو وتی: من بۆت دههێنم به چاو تروکاندنێک (دهستی کرد به نزاو پاڕانهوه و داوای له خوا کرد)، ئهوسا کتو پڕ سولهیمان بینی تهختی پاشایهتی لهلایدا دانراوه وتی: ئهمه فهزڵ و بهخششهکانی پهروهردگارمه بۆ ئهوهی تاقیم بکاتهوه.. که: ئایا سوپاسگوزار دهبم یان ناشکورو بهدنمهک، جا ئهوهی سوپاسگوزار بێت ئهوه بهڕاستی سوپاسگوزاره بۆ خۆی، ئهوهش که سپڵهیه، ئهوه بێگومان پهروهردگارم دهوڵهمهند و بێ نیازه و خاوهنی بهخششه به ههمووان (ڕایهکیش ههیه لهسهر ئهوهی که ئهو کهسه سولهیمان خۆی بووه).
قَالَ نَكِّرُوا۟ لَهَا عَرْشَهَا نَنظُرْ أَتَهْتَدِىٓ أَمْ تَكُونُ مِنَ ٱلَّذِينَ لَا يَهْتَدُونَ
Qaala nakkiroo lahaa 'arshahaa nanzur atahtadeee am takoonu minal lazeena laa yahtadoon
(ئینجا سولهیمان فهرمانیدا و) وتی: تهختی پاشایهتیهکهی دهستکاری بکهن (ههندێک ڕهنگ و نهخشی بگۆڕن) سهرنج دهدهین بزانین بهڵقیس دهیناسێتهوه، یان لهو کهسانه دهبێت که نایناسنهوه.
فَلَمَّا جَآءَتْ قِيلَ أَهَٰكَذَا عَرْشُكِ ۖ قَالَتْ كَأَنَّهُۥ هُوَ ۚ وَأُوتِينَا ٱلْعِلْمَ مِن قَبْلِهَا وَكُنَّا مُسْلِمِينَ
Falammaa jaaa'at qeela ahaakaza 'arshuki qaalat kaanna hoo; wa ooteenal 'ilma min qablihaa wa kunnaa muslimeen
جا کاتێک بهڵقیس گهیشت، پێی وترا: تهختی پاشایهتی تۆ ئاوایه؟! ههر دهڵێی ئهوهو لهو دهچێت، ئێمه پێش ئهمهش زانیاریمان ههبوو (دهربارهی تواناو دهسهڵاتی سولهیمان) ئێمه تهسلیم بووین (نیازی جهنگمان نیه).
وَصَدَّهَا مَا كَانَت تَّعْبُدُ مِن دُونِ ٱللَّهِ ۖ إِنَّهَا كَانَتْ مِن قَوْمٍۢ كَٰفِرِينَ
Wa saddahaa maa kaanat ta'budu min doonil laahi innahaa kaanat min qawmin kaafireen
ئهو شتانهی که بهڵقیس دهیپهرست له جیاتی خوا بووبوونه بهربهست له دڵ و دهروونیدا له بهرامبهر ئاینی خوادا بهڕاستی ئهو کاتی خۆی له ڕیزی قهومێکی بێ باوهڕ و خوا نهناساندا بوو.
قِيلَ لَهَا ٱدْخُلِى ٱلصَّرْحَ ۖ فَلَمَّا رَأَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّةًۭ وَكَشَفَتْ عَن سَاقَيْهَا ۚ قَالَ إِنَّهُۥ صَرْحٌۭ مُّمَرَّدٌۭ مِّن قَوَارِيرَ ۗ قَالَتْ رَبِّ إِنِّى ظَلَمْتُ نَفْسِى وَأَسْلَمْتُ مَعَ سُلَيْمَٰنَ لِلَّهِ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
Qeela lahad khulis sarha falammaa ra at hu hasibat hu lujjatanw wa khashafat 'an saaqaihaa; qaala innahoo sarhum mumarradum min qawaareer; qaalat Rabbi innee zalamtu nafsee wa aslamtu ma'a Sulaimaana lillaahi Rabbil 'aalameen
ئهوسا پێی وترا بچۆره کۆشکهکهوه، (کاتێک بهرهو کۆشک کهوته ڕێ، ئاوێک لهبهردهم کۆشکهکهدا بوو، به شووشه سهری گیرا بوو) جا که بهڵقیس بینی وای زانی ئاوێکی زۆره و قاچی خۆی ههڵکرد تا تهڕ نهبێت، سولهیمان وتی: ئهو پانتاییه به شووشه سهری گیراوه (بهڵقیس سهرسام بوو لهدهسهڵات و کۆشک و تهلارو نازو نیعمهتی مادی و مهعنهوی که خوای گهوره به سولهیمانی بهخشیووه بۆیه) وتی: پهروهردگارا من بهڕاستی تا ئێستا ستهمم له خۆم کردووه، ئیتر وا لهگهڵ سولهیماندا تهسلیمی خوای پهروهردگاری جیهانیان بووم.
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَآ إِلَىٰ ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَٰلِحًا أَنِ ٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ فَإِذَا هُمْ فَرِيقَانِ يَخْتَصِمُونَ
Wa laqad arsalnaaa ilaa Samoda akhaahum Saalihan ani'budul lahha fa izaa hum fareeqaani yakhtasimoon
سوێند به خوا بۆ هۆزی (ثمود) یش صاڵحی برایانمان نارد، فهرمانمان پێدا که پێیان بڵێ: تهنها خوا بپهرستن، کهچی دهستبهجێ خهڵکهکه بوون به دوو دهستهوه و کێشه و ناخۆشی له نێوانیاندا بهرپا بوو.
قَالَ يَٰقَوْمِ لِمَ تَسْتَعْجِلُونَ بِٱلسَّيِّئَةِ قَبْلَ ٱلْحَسَنَةِ ۖ لَوْلَا تَسْتَغْفِرُونَ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
Qaala yaa qawmi lima tasta'jiloona bissaiyi'ati qablal hasanati law laa tas taghfiroonal laaha la'allakum turhamoon
صاڵح پێی وتن: ئهی قهوم و کهسم بۆچی ئێوه پهلهی خراپهتانه پێش چاکه و حهز دهکهن بهڵاو ناخۆشیتان بهسهر بێت، ئهی بۆچی داوای لێخۆشبوون له خوا ناکهن بۆ ئهوهی ڕهحمتان پێ بکرێت (خوای گهوره دهرووی زیاترتان لێ بکاتهوه).
قَالُوا۟ ٱطَّيَّرْنَا بِكَ وَبِمَن مَّعَكَ ۚ قَالَ طَٰٓئِرُكُمْ عِندَ ٱللَّهِ ۖ بَلْ أَنتُمْ قَوْمٌۭ تُفْتَنُونَ
Qaalut taiyarnaa bika wa bimam ma'ak; qaala taaa'irukum 'indal laahi bal antum qawmun tuftanoon
خهڵکهکه وتیان: ئێمه تووشی شووم و نهگبهتی بووین به هۆی تۆو ئهوانهی لهگهڵ تۆدان، صاڵح وتی: نهخێر وا نییه، نهگبهتی و شوومتان لهلایهن خواوه بۆ دێت (ئهگهر بهردهوام بن لهسهر یاخی بوونتان)، بهڵکو ئێوه قهومێکن که تاقی دهکرێنهوه.
وَكَانَ فِى ٱلْمَدِينَةِ تِسْعَةُ رَهْطٍۢ يُفْسِدُونَ فِى ٱلْأَرْضِ وَلَا يُصْلِحُونَ
Wa kaana fil madeenati tis'atu rahtiny yufsidoona fil ardi wa laa yuslihoon
لهو شارهدا نۆ دهسته ههبوو که گوناهو تاوانیان ئهنجام دهداو تۆوی خراپهیان له وڵاتدا دهچاندو بهلای چاکهو چاکهکاریدا نهدهچاوون.
قَالُوا۟ تَقَاسَمُوا۟ بِٱللَّهِ لَنُبَيِّتَنَّهُۥ وَأَهْلَهُۥ ثُمَّ لَنَقُولَنَّ لِوَلِيِّهِۦ مَا شَهِدْنَا مَهْلِكَ أَهْلِهِۦ وَإِنَّا لَصَٰدِقُونَ
Qaaloo taqaasamoo billaahi lanubaiyitannahoo wa ahlahoo summaa lanaqoolana liwaliy yihee maa shahidnaa mahlika ahliee wa innaa lasaadiqoon
ههموویان سوێندیان به خوا بۆ یهکتر خوارد که له شهودا بدهن بهسهر صاڵح و ماڵ و منداڵیدا و لهناویان بهرن، پاشان (ئهگهر گومانیان لێکردین) سوێند دهخۆین و به کهس و کاری دهڵێین: ئێمه ئاگامان له تیاچوونی ئهوان نیه و دڵنیا بن ئێمه ڕاستگۆشین.
وَمَكَرُوا۟ مَكْرًۭا وَمَكَرْنَا مَكْرًۭا وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ
Wa makaroo makranw wa makarnaa makranw wa hum laa yash'uroon
(ئهو تاوانبارانه) پیلان و تهڵهکهیان گێڕا (بۆ لهناو بردنی صاڵح و شوێنکهوتوانی) ئێمهش نهخشهیهکی ترمان کێشا (بۆ ڕزگار کردنی ئیمانداران و لهناوبردانی خوا نهناسان) ئهوان ئاگایان لێ نهبوو، ههستیان پێ نهدهکرد.
فَٱنظُرْ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ مَكْرِهِمْ أَنَّا دَمَّرْنَٰهُمْ وَقَوْمَهُمْ أَجْمَعِينَ
Fanzur kaifa kaana 'aaqibatu makrihim annaa dammar naahum wa qawmahum ajma'een
جا ئیتر سهرنج بده و تهماشاکه، سهرهنجامی پیلانهکهیان چیان بهسهرهات، بهڕاستی ئێمه ئهوانیش و ههموو قهومهکهیانمان له ناوبرد (بههۆی بومهلهرزهوه).
فَتِلْكَ بُيُوتُهُمْ خَاوِيَةًۢ بِمَا ظَلَمُوٓا۟ ۗ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ لِّقَوْمٍۢ يَعْلَمُونَ
Fatilka buyootuhum khaa wiyatam bimaa zalamoo; inna fee zaalika la Aayatal liqaw miny-ya'lamoon
ئهوهته ماڵهکانیان کاول و چۆڵه به هۆی ئهو ستهمهی که کردیان، بهڕاستی ئا لهو بهسهرهاتهدا بهڵگهو نیشانهی تهواو ههیه بۆ کهسانێک که لهشت تێبگهن و بزانن.
وَأَنجَيْنَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَكَانُوا۟ يَتَّقُونَ
Wa anjainal lazeena aamanoo wa kaanoo yattaqoon
ئهوسا ئێمه ئهو کهسانهمان ڕزگار کرد که باوهڕیان هێنابوو و ئهوانه پارێزکار بوون و له خوا دهترسان.
وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِۦٓ أَتَأْتُونَ ٱلْفَٰحِشَةَ وَأَنتُمْ تُبْصِرُونَ
Wa lootan iz qaala liqawmiheee ataatoonal faa hishata wa antum qawmun tajjhaloon
(لوط پێغهمبهریش) کاتی خۆی به قهومهکهی وت: باشه ئێوه ئهوکاره نابهجێ وتاوان و گوناهه ئهنجام دهدهن؟!، لهکاتێکدا ئێوه چاوتان ههیه و دهزانن (چۆن شهرمهزار و خهجاڵهت و ڕیسوا نابن).
أَئِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ ٱلرِّجَالَ شَهْوَةًۭ مِّن دُونِ ٱلنِّسَآءِ ۚ بَلْ أَنتُمْ قَوْمٌۭ تَجْهَلُونَ
A'innakum lataatoonar rijaala shahwatam min doonin nisaaa'; bal antum qawmun tajhaloon
ئایا ڕهوایه که ئارهزووی خۆتان لهگهڵ پیاواندا ئهنجام بدهن له جیاتی ژنان؟! نهخێر ئێوه ژیر نین، بهڵکو ئێوه گهلێکن سهرهنجامی ئهم ئیشه خراپه نازانن.
۞ فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهِۦٓ إِلَّآ أَن قَالُوٓا۟ أَخْرِجُوٓا۟ ءَالَ لُوطٍۢ مِّن قَرْيَتِكُمْ ۖ إِنَّهُمْ أُنَاسٌۭ يَتَطَهَّرُونَ
Fammaa kaana jawaaba qawmiheee illaaa an qaalooo akrijoon aalaa Lootim min qaryatikum innahum unaasuny yatatahharoon
کهچی وهڵامی قهومهکهی هیچ نهبوو تهنها ئهوه نهبێت که وتیان: (لوط) و شوێنکهوتووانی له شارهکهتان دهربکهن، چونکه بهڕاستی ئهوانه کهسانێکن خۆیان به پاک ڕادهگرن!!
فَأَنجَيْنَٰهُ وَأَهْلَهُۥٓ إِلَّا ٱمْرَأَتَهُۥ قَدَّرْنَٰهَا مِنَ ٱلْغَٰبِرِينَ
Fa anjainaahu wa ahlahooo illam ra atahoo qaddarnaahaa minal ghaabireen
سهرهنجام ئێمه (لوط) و خاوو خێزانیمان ڕزگارکرد جگه له ژنهکهی که بڕیارمان دابوو له تیاچووان بێت (چونکه ههڵوێستی چاک نهبوو، باوهری به مێردی پێغهمبهری نهبوو).
وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِم مَّطَرًۭا ۖ فَسَآءَ مَطَرُ ٱلْمُنذَرِينَ
Wa amtarnaa 'alaihimm mataran fasaaa'a matarul munzareen
(له بهرهبهیاندا) بهردبارانمان کردن، ئای که بهردبارانی بێدارکراوهکان سهخت و دژواره!
قُلِ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ وَسَلَٰمٌ عَلَىٰ عِبَادِهِ ٱلَّذِينَ ٱصْطَفَىٰٓ ۗ ءَآللَّهُ خَيْرٌ أَمَّا يُشْرِكُونَ
Qulil hamdu lillaahi wa salaamun 'alaa 'ibaadihil lazeenas tafaa; aaallaahu khairun ammmaa yushrikoon
(ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) ئهی ئیماندار) بڵێ: سوپاس و ستایش بۆ خوای میهرهبان، سڵاو لهسهر ئهو بهندانهش که ههڵی بژاردووه، ئایا ئهو خوا میهرهبانه چاکتره (که بپهرسترێت و پهیڕهوی بهرنامهکهی بکرێت) یان ئهوانهی ئهوان دهیکهنه شهریک و هاوهڵ بۆی؟
أَمَّنْ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَأَنزَلَ لَكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۭ فَأَنۢبَتْنَا بِهِۦ حَدَآئِقَ ذَاتَ بَهْجَةٍۢ مَّا كَانَ لَكُمْ أَن تُنۢبِتُوا۟ شَجَرَهَآ ۗ أَءِلَٰهٌۭ مَّعَ ٱللَّهِ ۚ بَلْ هُمْ قَوْمٌۭ يَعْدِلُونَ
Amman khalaqas samaawaati wal arda wa anzala lakum minas samaaa'i maaa'an fa ambatnaa bihee hadaaa'iqa zaata bahjjah; maa kanna lakum an tumbitoo shajarahaa; 'a-ilaahum ma'al laah; bal hum qawmuny ya'diloon
(ئایا شهریک و هاوهڵ چاکتره بپهرسترێت) یان ئهو زاتهی که ئاسمانهکان و زهوی دروست کردووه و له ئاسمانهوه بارانی باراندووه، جا باخ و بێستانی جوان و ڕازاوهمان پێ بهرههم هێناوه، ئێوه نهتاندهتوانی درهختهکانی بڕوێنن، چ جای بهرو بوومهکهی، ئایا ڕهوایه، که خوایهکی تر لهگهڵ خوای پهروهردگاردا ههبێت؟! نهخێر، لهگهڵ ئهو ههموو بهڵگانهدا زۆربهی ئهو خهڵکه له ڕێبازی ڕاست لادهدهن و شوێنی چهوتی و ناردوستی دهکهون.
أَمَّن جَعَلَ ٱلْأَرْضَ قَرَارًۭا وَجَعَلَ خِلَٰلَهَآ أَنْهَٰرًۭا وَجَعَلَ لَهَا رَوَٰسِىَ وَجَعَلَ بَيْنَ ٱلْبَحْرَيْنِ حَاجِزًا ۗ أَءِلَٰهٌۭ مَّعَ ٱللَّهِ ۚ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
Ammann ja'alal arda qaraaranw wa ja'ala khilaalahaaa anhaaranw wa ja'ala lahaa rawaasiya wa ja'ala bainal bahraini haajizaa; 'a-ilaahumma'allah; bal aksaruhum la ya'lamoon
(ئایا تهنها ئهو زاته نیه) که زهوی دامهزراندووه و له ناویدا جۆگه و ڕووباری ڕهخساندووه، ههروهها زنجیره چیای تیادا چهسپاندووه، له نێوان دوو دهریاکهشدا بهربهستی بهرپاکردووه (که ئاوی شیرین و سوێر تێکهڵ نابن) ئایا ڕهوایه خوایهکی تر لهگهڵ خوا پهروهردگاردا ههبێت؟! نهخێر وا نییه، لهگهڵ ئهو ههموو بهڵگانهدا زۆربهی ئهو خهڵکه (ئهم ڕاستیانه) نازانن و تێناگهن.
أَمَّن يُجِيبُ ٱلْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ ٱلسُّوٓءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَآءَ ٱلْأَرْضِ ۗ أَءِلَٰهٌۭ مَّعَ ٱللَّهِ ۚ قَلِيلًۭا مَّا تَذَكَّرُونَ
Ammany-yujeebul mud tarra izaa da'aahu wa yakshifussooo'a wa yaj'alukum khula faaa'al ardi 'a-ilaahum ma'al laahi qaleelam maa tazak karoon
ئایا کێیه جگه له زاتی پهروهردگار که بێت به هانا و هاواری لێقهوماو و بێ دهرهتان و بێ داڵدهوه، کاتێک نزا دهکات و لێی دهپارێتهوه، ئهوسا بهڵاو ناخۆشیهکان لادهبات و دهتانکاته نیشتهجێ و جێنشین له زهویدا، ئایا ڕهوایه لهگهڵ ئهو زاتهدا خوای تر ههبێت؟! کهمێک یاداوهری وهربگرن و تێفکرن و بیربکهنهوه.
أَمَّن يَهْدِيكُمْ فِى ظُلُمَٰتِ ٱلْبَرِّ وَٱلْبَحْرِ وَمَن يُرْسِلُ ٱلرِّيَٰحَ بُشْرًۢا بَيْنَ يَدَىْ رَحْمَتِهِۦٓ ۗ أَءِلَٰهٌۭ مَّعَ ٱللَّهِ ۚ تَعَٰلَى ٱللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ
Ammany-yahdeekum fee zulumaatil barri wal bahri wa many yursilu riyaaha bushram baina yadai rahmatih; 'a-ilaahum ma'al laah; Ta'aalal laahu 'ammaa yushrikoon
ئایا کێ له تاریکستانی سهر وشکانی و دهریا ڕێنمووییتان دهکات تا ون نهبن؟! کێ بای شهماڵ (ههڵگری ههڵمی ئاو) دهنێرێت وهک مژدهیهک پێش گهیشتنی بارانی ڕهحمهت؟، ئایا ڕهوایه لهگهڵ خوادا خوای تر ههبێت، بهرزی و بڵندی و مهزنی بۆ خوای گهوره لهبهرامبهر ئهو شتانهوه که نهفامان دهیکهنه هاوهڵ و شهریک بۆ ئهو زاته.
أَمَّن يَبْدَؤُا۟ ٱلْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ وَمَن يَرْزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلْأَرْضِ ۗ أَءِلَٰهٌۭ مَّعَ ٱللَّهِ ۚ قُلْ هَاتُوا۟ بُرْهَٰنَكُمْ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ
Ammmany-yabda'ul khalqa summa yu'eeduhoo wa many-yarzuqukum minas sammaaa'i wal ard; 'a-ilaahum ma'allah; qul haatoo burhaanakum in kuntum saadiqeen
ئایا کێ له سهرتاوه دروستکراوان بهدی دههێنێت، پاشان دوای تێکدانی سهرلهنوێ دروستی دهکاتهوه، کێ لهو ئاسمانهوه (بههۆی تیشکی خۆر و باران و ههواوه) له زهوییهوه (به هۆی خاکهوه) ڕزق و ڕۆزیتان پی دهبهخشێت؟، ئایا ڕهوایه لهگهڵ زاتی خوادا خوای تر ههبێت؟، پێیان بڵێ: ئادهی بهڵگهتان چییه بیهێننه مهیدان ئهگهر ئێوه ڕاستگۆن.
قُل لَّا يَعْلَمُ مَن فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ٱلْغَيْبَ إِلَّا ٱللَّهُ ۚ وَمَا يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ
Qul laa ya'lamu mman fis sammaawaati wal ardil ghaiba illal laah; wa maa yash'uroona aiyaana yub'asoon
(ئهی پێغهمبهری (صلی الله علیه وسلم) پێیان) بڵێ: جگه له خوا ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه هیچیان ئاگادارینین له پهنهان و شاراوهکان، ههستیش ناکهن کهی زیندوو دهکرێنهوه...
بَلِ ٱدَّٰرَكَ عِلْمُهُمْ فِى ٱلْءَاخِرَةِ ۚ بَلْ هُمْ فِى شَكٍّۢ مِّنْهَا ۖ بَلْ هُم مِّنْهَا عَمُونَ
Balid daaraka 'ilmuhum fil Aakhirah; bal hum fee shakkim minhaa bal hum minhaa 'amoon
نهخێر، ئهوانه زانیاری و زانستیان دهربارهی قیامهت کۆتا و کهم و کورته، بهڵکو ئهوان له گوماندان دهربارهی، بهڵکو ههر کوێرن له ئاستیدا و دڵیان نابینایه.
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ أَءِذَا كُنَّا تُرَٰبًۭا وَءَابَآؤُنَآ أَئِنَّا لَمُخْرَجُونَ
Wa qaalal lazeena kafarooo 'a-izaa kunnaa turaabanw wa aabaaa'unaaa a'innaa lamukhrajoon
ئهوانهی بێ باوهڕن بوون دهیانوت: باشه ئهگهر ئێمه بوونیه خاک لهگهڵ باوو و باپیرانماندا، ئایا ئێمه (بۆ ژیانێکی نوێ) دهدههێنرێینهوه؟!
لَقَدْ وُعِدْنَا هَٰذَا نَحْنُ وَءَابَآؤُنَا مِن قَبْلُ إِنْ هَٰذَآ إِلَّآ أَسَٰطِيرُ ٱلْأَوَّلِينَ
Laqad wu'idnaa haazaa nahnu wa aabaaa'unaa min qablu in haazaaa illaaa asaateerul awwaleen
سوێند به خوا بهڕاستی ئێمه پێشتر لهم بهڵێنانهمان پێدراوه لهگهڵ باوو باپیرانماندا ئهمه هیچ شتێک نییه، تهنها داستان و قسهی پێشینهکانه!!
قُلْ سِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَٱنظُرُوا۟ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلْمُجْرِمِينَ
Qul seeroo fil ardi fanzuroo kaifa kaana 'aaqibatul mujremeen
پێیان بڵێ: ده بگهڕێن بهسهر زهویدا و سهرنج بدهن و بزانن چؤن بوو سهرئهنجامی تاوانبار و تاوانکاران.
وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُن فِى ضَيْقٍۢ مِّمَّا يَمْكُرُونَ
Wa laa tahzan 'alaihim wa laa takun fee daiqim mimmaa yamkuroon
تۆش خهفهت مهخۆ بۆیان و غهمگین مهبه لهو پیلان و تهڵهکه و فێڵانهی که ئهنجامی دهدهن.
وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَٰذَا ٱلْوَعْدُ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ
Wa yaqooloona mataa haazal wa'du in kuntum saadiqeen
خوانهناسان دهڵێن: کهی ئهم بهڵێنه پێش دێت ئهگهر ئێوه ڕاست دهکهن؟
قُلْ عَسَىٰٓ أَن يَكُونَ رَدِفَ لَكُم بَعْضُ ٱلَّذِى تَسْتَعْجِلُونَ
Qul 'asaaa any-yakoona radifa lakum ba'dul lazee tasta'jiloon
پێیان بڵێ: دوور نیه بهشێک لهو سازایهی که ئێوه پهلهی لێ دهکهن، بهم زووانه بۆتان پێش بێت.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَشْكُرُونَ
Wa innna Rabbaka lazoo fadlin 'alan naasi wa laakina aksarahum laa yashkuroon
ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) به ڕاستی پهروهردگاری تۆ خاوهنی فهزڵ و بهخشندهییه بهسهر خهڵکیهوه، بهڵام زۆربهیان سپڵهن و سوپاسی خوا ناکهن.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَيَعْلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُورُهُمْ وَمَا يُعْلِنُونَ
Wa inna Rabbaka la ya'lamu maa tukinnu sudooruhum wa maa yu'linoon
بێگومان پهروهردگارت چاک دهزانێت چی له سینهیاندا حهشاردهدهن و چیش ئاشکرا دهکهن.
وَمَا مِنْ غَآئِبَةٍۢ فِى ٱلسَّمَآءِ وَٱلْأَرْضِ إِلَّا فِى كِتَٰبٍۢ مُّبِينٍ
Wa maa min ghaaa'ibatin fis samaaa'i wal ardi illaa fee kitaabimm mubeen
هیچ شتێک له خوا پهنهان نیه له ئاسماندا بێت یان له زهویدا، له دۆسیهی ئاشکرادا تۆمار نهکرابێت.
إِنَّ هَٰذَا ٱلْقُرْءَانَ يَقُصُّ عَلَىٰ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ أَكْثَرَ ٱلَّذِى هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ
Inna haazal Qur-aana yaqussu 'alaa Baneee israaa'eela aksaral lazee hum feehi yakhtalifoon
بهڕاستی ئهم قورئانه زۆربهی زۆری ئهو شتانهی که نهوهی ئیسرائیل جیاوازی و کێشهیان لهسهری ههیه باسی دهکات و لێی دهدوێت و ڕوونی دهکاتهوه.
وَإِنَّهُۥ لَهُدًۭى وَرَحْمَةٌۭ لِّلْمُؤْمِنِينَ
Wa innahoo lahudanw wa rahmatul lilmu'mineen
ههروهها بهڕاستی ئهم قورئانه هۆی هیدایهت و ڕێنموویی و ڕهحمهت و میهرهبانیه بۆ ئیمانداران.
إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِى بَيْنَهُم بِحُكْمِهِۦ ۚ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْعَلِيمُ
Inna Rabbaka yaqdee bainahum bihukmih; wa Huwal 'Azeezul 'Aleem
بهڕاستی پهروهردگارت داوهریی دهکات له زاتێکی باڵادهست و زانایه.
فَتَوَكَّلْ عَلَى ٱللَّهِ ۖ إِنَّكَ عَلَى ٱلْحَقِّ ٱلْمُبِينِ
Fatawakkal 'alal laahi innaka 'alal haqqil mubeen
(ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم)، ئهی ئیماندار) کهواته تۆ پشت بهخوا ببهسته، بهڕاستی تۆ لهسهر حهق و ڕاستیهکی ئاشكرایت.
إِنَّكَ لَا تُسْمِعُ ٱلْمَوْتَىٰ وَلَا تُسْمِعُ ٱلصُّمَّ ٱلدُّعَآءَ إِذَا وَلَّوْا۟ مُدْبِرِينَ
Innaka laa tusmi'ul mawtaa wa laa tusmi'us summad du'aaa izaa wallaw mudbireen
بێگومان تۆ ناتوانیت ئهم بانگهوازه بخهیته ناو دڵی دڵ مردوو و کهڕهواڵهکانهوه، بهتایبهت کاتێک ڕو�� وهردهگێڕن و پشت ههڵدهکهن (بڕیاری داخستنی دڵ و گوێیان دهدهن).
وَمَآ أَنتَ بِهَٰدِى ٱلْعُمْىِ عَن ضَلَٰلَتِهِمْ ۖ إِن تُسْمِعُ إِلَّا مَن يُؤْمِنُ بِـَٔايَٰتِنَا فَهُم مُّسْلِمُونَ
Wa maaa anta bihaadil 'umyi 'an dalaalatihim in tusmi'u illaa mai yu'minu bi aayaatinaa fahum muslimoon
ههورهها تۆ ناتوانیت هیدایهت و ڕێنموویی کوێر و نابیناکان بکهیت و له تاریکی ڕزگاریان بکهیت (ئهوانهی دڵیان کوێرهو سهرنجی ڕاستیهکان نادهن)، تۆ تهنها دهتوانیت (ئهم ڕاستیانه) بدهیت به گوێی ئهو کهسانهدا که باوهڕیان به نایهت و فهرمانهکانی ئێمهدههێنن (له قورئان و بوونهوهردا) چونکه ئهوانه ههمیشه ملکهچی فهرمانهکانی خوای گهورهن.
۞ وَإِذَا وَقَعَ ٱلْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنَا لَهُمْ دَآبَّةًۭ مِّنَ ٱلْأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ ٱلنَّاسَ كَانُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَا لَا يُوقِنُونَ
Wa izaa waqa'al qawhu 'alaihim akhrajnaa lahum daabbatam minal ardi tukal limuhum annan naasa kaanoo bi aayaatinaa laa yooqinoon
کاتێک بڕیاری بهرپابوونی (قیامهت درا، یاخود نزیک بۆوه)، زیندهوهرێک له زهوی دهردههێنین بۆیان که قسهیان بۆ دهکات که: بهڕاستی زۆربهی خهڵکی باوهڕیان به ئایهت و فهرمانهکانی ئێمه نهبووه.
وَيَوْمَ نَحْشُرُ مِن كُلِّ أُمَّةٍۢ فَوْجًۭا مِّمَّن يُكَذِّبُ بِـَٔايَٰتِنَا فَهُمْ يُوزَعُونَ
Wa Yawma nahshuru min kulli ummmatin fawjam mim many-yukazzibu bi Aayaatinaa fahum yooza'oon
ڕۆژێک دێت له ههر ئوممهتێک دهستهیهک کێش دهکهین و کۆیان دهکهینهوه، لهوانهی که ئایهتهکانی ئێمهیان بهدرۆ دهزانن، ئینجا بهرودوا ههموویان کۆدهکردێنهوه.
حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءُو قَالَ أَكَذَّبْتُم بِـَٔايَٰتِى وَلَمْ تُحِيطُوا۟ بِهَا عِلْمًا أَمَّاذَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
Hattaaa izaa jaaa'oo qaala akazzabtum bi Aayaatee wa lam tuheetoo bihaa 'ilman ammaazaa kuntum ta'maloon
ههتا ئهو کاتهی دێنه پێشهوه بۆ لێپرسینهوه، خوا دهفهرموێت: ئایا ئهوه ئێوه بڕواتان به ئایهتهکانی من نههێنا له کاتێکدا ئێوه هێچ زانستی و زانیاریهکتان دهربارهی نهبوو؟ یاخود ئێوه خهریکی چی بوون؟ چیتان دهکرد به ئایهتهکانی ئێمه؟
وَوَقَعَ ٱلْقَوْلُ عَلَيْهِم بِمَا ظَلَمُوا۟ فَهُمْ لَا يَنطِقُونَ
Wa waqa'al qawlu 'alaihim bimaa zalamoo fahum laa yantiqoon
سهرئهنجام بڕیارو فهرمانی خوا درچوو دژیان بههۆی ئهوستهمهی کردیان، جا قسهیان بۆ ناکرێت و ورتهیان لێنایهت.
أَلَمْ يَرَوْا۟ أَنَّا جَعَلْنَا ٱلَّيْلَ لِيَسْكُنُوا۟ فِيهِ وَٱلنَّهَارَ مُبْصِرًا ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَٰتٍۢ لِّقَوْمٍۢ يُؤْمِنُونَ
Alam yaraw annaa ja'alnal laila li yaskunoo feehi wannahaara mubsiraa; inna fee zaalika la Aayaatil liqaw miny-yu'minoon
ئایا ئهو خهڵکه نهیانبینیوه که بهڕاستی ئێمه شهومان تاریک کردووه، تا تیایدا بحهسێنهوه، ڕۆژیشمان ڕووناک کردۆتهوه، تا ههموو شت ببینن، بهڕاستی ئا لهو دیاردانهدا بهڵگه و نیشانهی زۆر ههیه بۆ کهسانێک ئیمان و باوهر بهێنن.
وَيَوْمَ يُنفَخُ فِى ٱلصُّورِ فَفَزِعَ مَن فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَن فِى ٱلْأَرْضِ إِلَّا مَن شَآءَ ٱللَّهُ ۚ وَكُلٌّ أَتَوْهُ دَٰخِرِينَ
Wa Yawma yunfakhu fis Soori fafazi'a man fis samaawaati wa man fil ardi illaa man shaaa'al laah; wa kullun atawhu daakhireen
یادی ڕۆژێک بکه فوو دهکرێت به _صور_ دا، ههرکهس له ئاسمانهکان و ههرکهس له زهویدا ههیه، ترس و بیمێکی زۆر دایدهگرێت، جگه لهوانهی که ویستی خوا وایه ترس و بیمیان، ههمووانیش دێن بهملکهچێ و ناچاریی.
وَتَرَى ٱلْجِبَالَ تَحْسَبُهَا جَامِدَةًۭ وَهِىَ تَمُرُّ مَرَّ ٱلسَّحَابِ ۚ صُنْعَ ٱللَّهِ ٱلَّذِىٓ أَتْقَنَ كُلَّ شَىْءٍ ۚ إِنَّهُۥ خَبِيرٌۢ بِمَا تَفْعَلُونَ
Wa taral jibaala tahsabuhaa jaamidatanw wa hiya tamurru marras sahaab; sun'al laahil lazeee atqana kulla shai'; innahoo khabeerum bimaa taf'aloon
تۆ کێوهکان دهبینیت وا دهزانیت که وهستاون و بێ جووڵهن، له کاتێكدا که ئهوانیش وهکو ههور له جووڵهدان (چونکه زهوی بهخێرایی ههزار کێلۆمهتر له سهعارتێكدا به دهوری خۆیدا دهسوڕێتهوه، ههروهها لهسهرهتای بهرپابوونی قیامهتدا کێوهکان وهکو خوری شی کراوه دهبرێن به ئاسماندا و چاڵ و چۆڵی زهویان پێ پڕدهکرێتهوه)، ئهمهیه دهستکردی ئهوخوایهی که ههموو شتێکی بهوپهری ڕێکوپێکی دروستکردووه، بهڕاستی ئهوزاته زۆر ئاگایه بهو کاروکردهوانهی که ئهنجامی دهدهن.
مَن جَآءَ بِٱلْحَسَنَةِ فَلَهُۥ خَيْرٌۭ مِّنْهَا وَهُم مِّن فَزَعٍۢ يَوْمَئِذٍ ءَامِنُونَ
Man jaaa'a bilhasanati falahoo khairum minhaa wa hum min faza'iny Yawma'izin aaminoon
کهسێک به کارو کردهوهی چاکهوه بێت، ئهوه پاداشتی چاکتر لهوهی خۆی پێشکهش دهکرێت و ئهوانه لهو ڕۆژهدا له ترس و بیم پارێزراون و ئاسووده و ئارامن.
وَمَن جَآءَ بِٱلسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِى ٱلنَّارِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
Wa man jaaa'a bissai yi'ati fakubbat wujoohuhum fin Naari hal tujzawna illaa maa kuntum ta'maloon
ئهوهش به تاوان و گوناهو خراپهوه دێت، به ڕوودا و سهرهو خوار دهخرێته ناو ئاگری دۆزهخهوه و (پێیان دهوترێت): ئایا پاداشتان دهدرێتهوه جگه لهوهی دهتانکرد؟!
إِنَّمَآ أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ رَبَّ هَٰذِهِ ٱلْبَلْدَةِ ٱلَّذِى حَرَّمَهَا وَلَهُۥ كُلُّ شَىْءٍۢ ۖ وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ ٱلْمُسْلِمِينَ
Innamaaa umirtu an a'buda Rabba haazihil baldatil lazee harramahaa wa lahoo kullu shai'inw wa umirtu an akoona minal muslimeen
(ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ): بهڕاستی من تهنها فهرمانی ئهوهم پێدراوه خوای ئهم شارهو ئهم شوینه بپهرستم که حورمهتی بۆ داناوهو ههموو شت ئهو خاوهنیهتی، فهرمانیشم پێدراوه له فهرمانبهردارو موسڵمانهکان بم.
وَأَنْ أَتْلُوَا۟ ٱلْقُرْءَانَ ۖ فَمَنِ ٱهْتَدَىٰ فَإِنَّمَا يَهْتَدِى لِنَفْسِهِۦ ۖ وَمَن ضَلَّ فَقُلْ إِنَّمَآ أَنَا۠ مِنَ ٱلْمُنذِرِينَ
Wa an atluwal Qur-aana famanih tadaa fa innnamaa yahtadee linafsihee wa man dalla faqul innamaaa ana minal munzireen
(فهرمانیشـم) پێدراوه که): قورئان دهور بکهمهوه و بهردهوام بیخوێنمهوه، جا ئهوهی ڕێبازی هیدایهت وهربگرێت، ئهوه بهڕاستی قازانجی وهرگرتنی ڕێنمووماییهکهی ههر بۆ خۆیهتی (له دنیاو قیامهتدا سوودی لێوهردهگرێت)، ئهوهش که گومڕا دهبێت، تۆ پێی بڵێ: (من زۆرم له سهرتان نیه) بێگومان من تهنها یهکێکم له بێدار کهرهوهکان.
وَقُلِ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ سَيُرِيكُمْ ءَايَٰتِهِۦ فَتَعْرِفُونَهَا ۚ وَمَا رَبُّكَ بِغَٰفِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ
Wa qulil hamdu lillaahi sa yureekum Aayaatihee fata'ri foonahaa; wa maa Rabbuka bighaaflin 'ammaa ta'maloon
بڵێ (الحمد لله) سوپاس و ستایش بۆ خوا، له ئایندهیهکی نزیکدا ههموو بهڵگه و نیشانهکانی خۆیتان نیشان دهدات و دهیانناسنهوه (که ههمووی دهستکار و بهدیهێنراوی خوایه)، بێگومان پهروهردگاری تۆ غافڵ و بێ ئاگا نیه لهو کارو کردهوانهی که ئهنجامی دهدهن.
گوێبگرە لە قورئانی پیرۆز بە دەنگی ڕەوان
گوێبگرە بە دەنگ